Current Affairs in Gujarati [ગુજરાતી કરંટ અફેર્સ 2026-27]

Notes:
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આધારિત સેન્ટિનલ થેરાપ્યુટિક્સ, જે ઝાયડસ લાઇફસાયન્સનો ભાગ છે, દક્ષિણ કોરિયાની PRG S and T કંપની સાથે મળીને હચિન્સન-ગિલ્ફોર્ડ પ્રોજેરિયા સિન્ડ્રોમ (HGPS) માટે ‘પ્રોજેરિનિન’ નામની દવા વિકસાવી રહી છે. HGPS એક અત્યંત દુર્લભ અનુવંશિક વિકાર છે, જે બાળકોમાં ઝડપી વૃદ્ધાવસ્થા સર્જે છે. આ રોગ LMNA (Lamin A) જીનમાં થયેલા મ્યુટેશનને કારણે થાય છે, જે સામાન્ય રીતે કોષના માળખાને જાળવવા માટે Lamin A પ્રોટીન બનાવે છે. આ મ્યુટેશનના પરિણામે ‘પ્રોજેરિન’ નામનું અસામાન્ય પ્રોટીન બને છે, જે કોષના ન્યુક્લિયસને નુકસાન પહોંચાડે છે. પરિણામે કોષો વહેલી અવસ્થામાં નષ્ટ થાય છે અને શરીરમાં અકાળ વૃદ્ધાવસ્થા જોવા મળે છે.

Notes:
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય દ્વારા ભારતના મીડિયા, પ્રસારણ અને ડિજિટલ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવા તેમજ સર્જનાત્મક (“Orange”) અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે ત્રણ મહત્વપૂર્ણ પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેક્નોલોજીઝ (IICT) દ્વારા Google અને YouTube સાથે ભાગીદારીમાં National AI Skilling Initiative, WAVES OTT પર My WAVES નાગરિક સર્જક પ્લેટફોર્મ અને DD Free Dish માટે ઇન-બિલ્ટ સેટેલાઇટ ટ્યુનર્સ સાથે Advanced Electronic Program Guide (EPG)નો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલોનો ઉદ્દેશ AI કુશળ માનવશક્તિ વિકસાવવી, સર્જકો માટે તકો વધારવી, જાહેર પ્રસારણ મજબૂત બનાવવું અને ખાસ કરીને દૂરદરાજના વિસ્તારોમાં સામગ્રીની ઉપલબ્ધતા સુધારવી છે.

Notes:
‘વાયુ બાન’ ભારતીય વાયુસેના (IAF) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ભારતની પ્રથમ હેલિકોપ્ટર-લૉન્ચ્ડ ડ્રોન સિસ્ટમ છે. આ ડ્રોન હેલિકોપ્ટરમાંથી છોડ્યા બાદ સ્વયંસંચાલિત રીતે કાર્ય કરે છે અને સર્વેલન્સ તથા ચોકસાઈ હુમલા માટે ઉપયોગી છે.

Notes:
ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO), જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વિશિષ્ટ એજન્સી છે, સંકટગ્રસ્ત જહાજો માટે “પ્લેસ ઓફ રિફ્યુજ” માટે માનક વ્યાખ્યા અને માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે.

Notes:
સરકારે એપ્રિલ 2026માં મિશન કર્મયોગી હેઠળ “વૈજ્ઞાનિકો અને શિક્ષણવિદો માટે વહીવટી ક્ષમતા નિર્માણ” માટેનો ભારતનો પ્રથમ સમર્પિત કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમ વિજ્ઞાન ભવન ખાતે ‘સાધના’ (Strengthening Adaptive Development and Humane Aptitude for National Advancement) સપ્તાહ દરમિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો હેતુ વૈજ્ઞાનિકો અને શૈક્ષણિક નેતાઓને શાસન, વહીવટ અને નિર્ણયક્ષમતા સંબંધિત કુશળતાઓથી સજ્જ કરવાનો છે.

Notes:
દર વર્ષે 11 એપ્રિલે વિશ્વ પાર્કિન્સન દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. પાર્કિન્સન રોગ એક ન્યુરોડિજનરેટિવ વિકાર છે, જે મગજની ડોપામિન ઉત્પન્ન કરતી કોષિકાઓના નુકસાનને કારણે થાય છે. આ દિવસનો હેતુ જાગૃતિ ફેલાવવાનો, વહેલી નિદાન અને સુધારેલી સારવારને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

Notes:
હિંદ મહાસાગર પરિષદ 2026, 10 થી 12 એપ્રિલ 2026 દરમિયાન પોર્ટ લુઇસ, મોરિશિયસમાં યોજાઈ હતી. પરિષદનો વિષય “હિંદ મહાસાગર શાસન માટે સામૂહિક સંચાલન” હતો, જેમાં પ્રાદેશિક સહયોગ અને દરિયાઈ સુરક્ષા અંગે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા થઈ હતી. આ પરિષદનું આયોજન ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશન દ્વારા વિદેશ મંત્રાલય અને મોરિશિયસ સરકારના સહયોગથી કરવામાં આવ્યું હતું. પરિષદમાં 25થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિઓ, મંત્રીઓ અને વરિષ્ઠ નેતાઓએ ભાગ લીધો હતો. હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં સ્થિર અને ટકાઉ વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા પર ખાસ ભાર મૂકાયો હતો.

Notes:
વૈજ્ઞાનિકોએ મોગ્રસ શુષ્કા અને મોગ્રસ પુણે નામની બે નવી જમ્પિંગ સ્પાઈડર પ્રજાતિઓ શોધી છે, જે મોગ્રસ જાતિમાં આવે છે. આ બંને કરોળિયા (ફેમિલી Salticidae) તીવ્ર દ્રષ્ટિ અને ચપળ શિકાર માટે જાણીતા છે. મોગ્રસ શુષ્કા થાર રણના શુષ્ક પર્યાવરણમાં અને મોગ્રસ પુણે શહેરી જૈવવિવિધતા ક્ષેત્રમાં મળી આવ્યા છે. આ શોધ ભારતની જૈવવિવિધતાની સમૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

Notes:
પ્રાચીન શિલ્પકલા (રોક આર્ટ)ના સંરક્ષણ માટે લદ્દાખમાં સિંધુ નદીના કિનારે ભારતનો પ્રથમ પેટ્રોગ્લિફ સંરક્ષણ પાર્ક સ્થાપિત થઈ રહ્યો છે. પેટ્રોગ્લિફ્સ એટલે ખડકની સપાટી પર કોતરાયેલા પ્રાગૈતિહાસિક આકારો, પ્રતીકો અને શિલાલેખો. આ પાર્કનો હેતુ પર્યટન, ઢાંઢણાં વિકાસ અને પર્યાવરણીય પરિબળોથી જોખમમાં મુકાયેલા પેટ્રોગ્લિફ્સનું સંરક્ષણ કરવાનો છે. સંવેદનશીલ અને દુરસ્થ વિસ્તારોમાંથી કોતરણીને સ્થળાંતરિત કરીને સુરક્ષિત રીતે જાળવી રાખવામાં આવશે અને જાહેર પ્રદર્શન માટે ઉપલબ્ધ કરાશે.

Notes:
કર્ણાટકે બેંગલુરુમાં ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય આધારિત સેન્ટર ઓફ એક્સલન્સ ફોર સ્પેસ ટેકનોલોજી (CoE SpaceTech Foundation) શરૂ કર્યું છે. આ પહેલનો હેતુ અવકાશ ક્ષેત્રમાં નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તેને વ્યાપારી પરિણામોમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે. આ કેન્દ્રની સ્થાપના કર્ણાટક ઇનોવેશન એન્ડ ટેકનોલોજી સોસાયટી દ્વારા Satcom Industry Association of Indiaના સહયોગથી કરવામાં આવી છે. કેન્દ્ર અદ્યતન સંશોધન, તાલીમ અને પ્રતિભા વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.