Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
मिसाईल टेक्नॉलॉजी कंट्रोल रेजिम (MTCR) ही आंतरसरकारी संघटना आहे, जी अणु, रासायनिक किंवा जैविक शस्त्र वाहून नेऊ शकणाऱ्या मिसाईल्स आणि संबंधित तंत्रज्ञानाच्या निर्यातीवर नियंत्रण ठेवते. MTCR 1987 मध्ये कॅनडा, फ्रान्स, जर्मनी, इटली, जपान, युनायटेड किंगडम आणि युनायटेड स्टेट्स यांनी स्थापन केली. सध्या यामध्ये 35 देश आहेत आणि भारत 27 जून 2016 रोजी सदस्य झाला.

Notes:
१० व्या राष्ट्रीय आयुर्वेद दिनानिमित्त, आयुष मंत्रालयाने भारतातील पहिले इंटिग्रेटिव्ह ऑन्कोलॉजी रिसर्च अँड केअर सेंटर (IORCC) ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ आयुर्वेद (AIIA), गोवा येथे सुरू केले. येथे आयुर्वेद, योग, पंचकर्म आणि आधुनिक कर्करोग उपचार एकत्रितपणे दिले जातात. हे केंद्र ACTREC – टाटा मेमोरियल सेंटरच्या सहकार्याने स्थापन झाले आहे.

Notes:
अलीकडेच केंद्र सरकारने जन मन योजनेअंतर्गत मणिपूरमधील मरम नागा जमातीच्या विकास, कल्याण आणि सांस्कृतिक जतनासाठी ₹9 कोटी मंजूर केले. मरम नागा जमात नागा समाजाचा भाग असून, मुख्यतः सेनापती जिल्ह्यात राहते. ते तिबेटो-बर्मन भाषिक आहेत व मरम भाषा बोलतात. शेती हा त्यांचा मुख्य व्यवसाय आहे. पुघी, कंघी व मंगकांग हे त्यांच्या महत्त्वाच्या सणांमध्ये येतात.

Notes:
पोस्ट विभागाने पोस्ट ऑफिस कायदा, 2023 अंतर्गत डिजिटल हब फॉर रेफरन्स अँड यूनिक व्हर्च्युअल अ‍ॅड्रेस (DHRUVA) हा उपक्रम सुचवला आहे. ध्रुव उपक्रमामुळे देशभर एकसारखी, परस्पर-सुसंगत आणि जिओकोड केलेली डिजिटल पत्त्यांची व्यवस्था तयार होईल. या प्रणालीमुळे ई-गव्हर्नन्स, ऑनलाईन व्यवसाय, शहरी नियोजन आणि आपत्कालीन सेवा अधिक सुलभ होतील.

Notes:
चन्ना भोई नावाची नवीन स्नेकहेड मासळी मेघालयमधील रि-भोई जिल्ह्यातील इवमावलॉंग गावाजवळील डोंगरातील लहान प्रवाहात आढळली. या प्रजातीला स्थानिक भोई समुदायाच्या सन्मानार्थ हे नाव देण्यात आले आहे. ही मासळी गचुआ गटातील असून, हा गट पूर्व हिमालयीन भागात जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे.

Notes:
ASPIRE (A Scheme for Promotion of Innovation, Rural Industries and Entrepreneurship) ही योजना 2015 मध्ये सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाने सुरू केली. या अंतर्गत भारतभर 100 पेक्षा जास्त Livelihood Business Incubators (LBIs) मान्य करण्यात आले आहेत. या योजनेचा उद्देश नवोपक्रम, ग्रामीण उद्योग आणि उद्योजकता वाढवणे आहे.

Notes:
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाने आर्थिक वर्ष 2026–27 ते 2030–31 या कालावधीसाठी ₹2,584.60 कोटी खर्चाच्या लघु जलविद्युत (SHP) विकास योजनेस मंजुरी दिली आहे. या योजनेचा उद्देश विविध राज्यांमध्ये, विशेषतः डोंगराळ आणि ईशान्येकडील भागांमध्ये, लघु जलविद्युत प्रकल्पांच्या (प्रत्येकी 1–25 MW) माध्यमातून सुमारे 1500 MW क्षमता उभारणे आहे. ईशान्येकडील राज्ये आणि सीमावर्ती जिल्ह्यांमध्ये प्रति MW ₹3.6 कोटी किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 30% (जे कमी असेल ते) इतके केंद्रीय आर्थिक सहाय्य दिले जाईल, ज्याची कमाल मर्यादा प्रति प्रकल्प ₹30 कोटी आहे. इतर राज्यांमध्ये प्रति MW ₹2.4 कोटी किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 20% (जे कमी असेल ते) इतके सहाय्य दिले जाईल, ज्याची कमाल मर्यादा प्रति प्रकल्प ₹20 कोटी आहे.

Notes:
भारत हा जांभूळ (Syzygium प्रजाती) या फळाचा प्रमुख उत्पादक देश आहे आणि महाराष्ट्र राज्य उत्पादनात आघाडीवर आहे. हे फळ Myrtaceae कुळातील असून ‘इंडियन ब्लॅक चेरी’ म्हणूनही ओळखले जाते. बहादोली जांभूळला 2024 मध्ये GI टॅग प्रदान करण्यात आला आहे.

Notes:
जी. डी. गोएंका पब्लिक स्कूलच्या सोमा मंडल यांनी जागतिक केंब्रिज डेडिकेटेड टीचर अवॉर्ड 2026 जिंकला आहे. जगभरातील प्रादेशिक विजेत्यांमध्ये 40% सार्वजनिक मते मिळवून हा जागतिक किताब मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय शिक्षिका ठरल्या आहेत. विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडवण्यासाठी आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शिक्षकांच्या योगदानाची दखल घेण्यासाठी केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस अँड असेसमेंटतर्फे हा पुरस्कार दिला जातो.

Notes:
आसाममधील जोरहाट जिल्ह्यातील हूलोंगापार गिबन वन्यजीव अभयारण्य हे राज्यातील सर्वाधिक समृद्ध फुलपाखरू अधिवासांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते. हे अभयारण्य लुप्तप्राय वेस्टर्न हुलॉक गिबनच्या संवर्धनासाठी प्रसिद्ध आहे, जी भारतातील एकमेव माकड प्रजाती आहे. भोगदोई नदी या अभयारण्याच्या सीमेलगत वाहत असल्यामुळे येथे अर्ध-जलवनस्पतींनी समृद्ध पाणथळ प्रदेश निर्माण झाले आहेत. या अभयारण्यात बहुपर्णसंभारयुक्त सदाहरित जंगले आढळतात, जी समृद्ध जैवविविधतेला आधार देतात.