Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
जागतिक रेबीज दिन दरवर्षी २८ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो, ज्याचा उद्देश रेबीजबद्दल जनजागृती करणे हा आहे. २०२५ ची थीम “अ‍ॅक्ट नाऊ: यू, मी, कम्युनिटी” ही आहे, जी वैयक्तिक आणि सामूहिक जबाबदारीवर भर देते. दक्षिण-पूर्व आशियात रेबीजमुळे दरवर्षी सुमारे २७,७०० मृत्यू होतात, त्यातील बहुतेक लहान मुले असतात. WHO च्या ‘झिरो बाय ३०’ धोरणांतर्गत २०३० पर्यंत कुत्र्यांमुळे होणारा रेबीज संपवण्यासाठी वन हेल्थ दृष्टिकोनाला प्रोत्साहन दिले जाते. रेबीज ही WHO ने प्राधान्य दिलेल्या २१ दुर्लक्षित उष्णकटिबंधीय रोगांपैकी एक आहे.

Notes:
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) ने महिला क्रिकेटला चालना देण्यासाठी आठ संघांचा ICC महिला इमर्जिंग नेशन्स ट्रॉफी हा नवीन जागतिक स्पर्धा सुरू केली आहे. पहिली स्पर्धा २० ते ३० नोव्हेंबर २०२५ दरम्यान बँकॉक, थायलंड येथे होईल. यात थायलंड, नेदरलँड्स, पापुआ न्यू गिनी, UAE, स्कॉटलंड, नामिबिया, टांझानिया आणि युगांडा हे संघ सहभागी होतील.

Notes:
नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, केंद्रीय जलशक्ती मंत्र्यांनी सुझलाम भारत व्हिजन शिखर संमेलन २०२५ चे उद्घाटन नवी दिल्ली येथे केले. हे संमेलन सहकारी संघराज्य आणि पुराव्यावर आधारित धोरणनिर्मितीला प्रोत्साहन देणाऱ्या पंतप्रधानांच्या दृष्टीकोनावर आधारित आहे. हे निती आयोगाच्या सहा राष्ट्रीय थीम शिखर संमेलनांपैकी एक आहे. पाणी क्षेत्राशी संबंधित सहा राष्ट्रीय कार्यशाळा देखील आयोजित करण्यात आल्या.

Notes:
आयुष्मान भारत योजनेअंतर्गत दावा निकालीमध्ये गुजरात हे भारतातील सर्वोत्तम राज्य ठरले आहे. AB PMJAY–MA या योजनेमुळे राज्यातील सुमारे 1.20 कोटी कुटुंबांना लाभ मिळतो. जुलै 2023 मध्ये विमा संरक्षण 5 लाख रुपयांवरून 10 लाख रुपयांपर्यंत वाढवले गेले, ज्यामुळे नागरिकांना मोठ्या आजारांपासून आर्थिक सुरक्षा मिळते.

Notes:
२०२६ साठी ब्रिक्स अध्यक्षपद भारताकडे आले असून, ब्राझीलने हे पद औपचारिकपणे भारताला दिले आहे. त्यामुळे १८ वी ब्रिक्स शिखर परिषद भारतात होईल. भारत जागतिक संस्थांमध्ये सुधारणा, ग्लोबल साउथचे नेतृत्व आणि डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरचा विकास मॉडेल म्हणून प्रचार करणार आहे.

Notes:
आर्थिक सर्वेक्षण 2025–26 नुसार, भारतातील GenAI स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये ३९% वाट्यासह कर्नाटक आघाडीवर आहे. २०२४ च्या पहिल्या सहामाहीत २४० असलेल्या स्टार्टअप्सची संख्या २०२५ च्या पहिल्या सहामाहीत ८९० झाली. या क्षेत्रात ७६.४ दशलक्ष अमेरिकन डॉलरची गुंतवणूक झाली. कर्नाटककडे भारतातील सर्वाधिक ४३ राज्य सार्वजनिक विद्यापीठे आहेत.

Notes:
भारताने 17 ते 23 मार्च दरम्यान मध्य प्रदेशात BIMSTEC युवा वारसा आणि शाश्वतता सखोल अभ्यास कार्यक्रमाचे आयोजन केले. या कार्यक्रमाचे आयोजन परराष्ट्र मंत्रालयाने भारत स्काऊट्स आणि गाईड्स यांच्या सहकार्याने केले होते. युवा आदान-प्रदान वाढवण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 6व्या BIMSTEC शिखर परिषदेत या उपक्रमाची घोषणा केली होती. सांस्कृतिक संबंध आणि शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी BIMSTEC देशांमधील 80 हून अधिक सहभागी या कार्यक्रमात सहभागी झाले. भोपाळमधील पहिल्या टप्प्यात वारसा स्थळांना भेटी, संग्रहालये आणि आदिवासींशी संवाद यांवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले होते.

Notes:
सरकार सुधारित पीएम-कुसुम 2.0 योजनेअंतर्गत बॅटरी ऊर्जा साठवणूक घटकाचा समावेश करण्याचा विचार करत आहे, ज्यामुळे ही योजना अलीकडील घडामोडींमुळे अधिक महत्त्वाची ठरते. 2019 मध्ये सुरू करण्यात आलेल्या ‘प्रधानमंत्री किसान ऊर्जा सुरक्षा आणि उत्थान महाभियान’ (PM-KUSUM) या योजनेचा उद्देश कृषी क्षेत्रात सौर ऊर्जेच्या वापरास प्रोत्साहन देणे हा आहे. ही योजना मार्च 2026 मध्ये समाप्त होणार असून, त्यानंतर तिचे पीएम-कुसुम 2.0 मध्ये रूपांतर होण्याची शक्यता आहे. या योजनेचा उद्देश शेतकऱ्यांचे डिझेल आणि ग्रीड विजेवरील अवलंबित्व कमी करून खर्चात बचत करणे आणि ऊर्जेची उपलब्धता वाढवणे हा आहे. तसेच, ही योजना कृषी क्षेत्रात स्वच्छ ऊर्जेच्या वापरास प्रोत्साहन देऊन भारताच्या नवीकरणीय ऊर्जा संक्रमणास चालना देते. ही योजना नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाद्वारे राबवली जाते.

Notes:
स्टार्टअप्ससाठी उद्यम आणि विकास भांडवल उपलब्ध करून देण्यासाठी ₹10,000 कोटींच्या निधीसह ‘स्टार्टअप इंडिया फंड ऑफ फंड्स 2.0’ अधिसूचित करण्यात आला आहे. हा निधी 2016 मध्ये ‘स्टार्टअप इंडिया कृती योजना’ अंतर्गत सुरू करण्यात आलेल्या ‘फंड ऑफ फंड्स फॉर स्टार्टअप्स (FFS 1.0)’ वर आधारित आहे. हा फंड SEBI-नोंदणीकृत पर्यायी गुंतवणूक निधी (AIFs) मध्ये गुंतवणूक करेल, जे पुढे पात्र स्टार्टअप्समध्ये गुंतवणूक करतील. भारतीय लघु उद्योग विकास बँक (SIDBI) ही या योजनेची अंमलबजावणी करणारी संस्था आहे. या योजनेचा उद्देश नवोन्मेष, रोजगार निर्मिती, उत्पादन क्षेत्राला चालना देणे आणि ‘विकसित भारत 2047’ या दृष्टीकोनाला पाठबळ देणे हा आहे.

Notes:
जम्मू आणि काश्मीरमधील एक प्रमुख पर्यटनस्थळ असलेल्या मानसर तलावाबाबत सुरक्षा आढावा बैठक घेण्यात आली. हा तलाव सांबा जिल्ह्यात, जम्मूपासून सुमारे 62 km अंतरावर, शिवालिक पर्वतरांगेच्या पायथ्याशी स्थित असलेला गोड्या पाण्याचा तलाव आहे. हा तलाव अंडाकृती असून जंगल आणि टेकड्यांनी वेढलेला आहे आणि या प्रदेशातील सर्वात मोठ्या तलावांपैकी एक मानला जातो. या तलावाला मुख्यतः पावसाचे पाणी आणि भूगर्भातील झऱ्यांमधून पाणी मिळते. शेषनाग मंदिर तसेच जवळील दुर्गा आणि उमापती महादेव मंदिरे यांमुळे या तलावाला धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. येथे शैवाल, मासे आणि पाणपक्ष्यांच्या विविध प्रजातींसह समृद्ध जैवविविधता आढळते.