Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
रेल्वेमंत्र्यांनी जाहीर केले की पुनर्विकसनाधीन 1300 स्थानकांपैकी 104 स्थानकांचे काम अमृत भारत स्टेशन योजनेअंतर्गत पूर्ण झाले आहे. फेब्रुवारी 2023 मध्ये भारतीय रेल्वेने ही योजना सुरू केली. या योजनेत मास्टर प्लॅनद्वारे दीर्घकालीन आणि सातत्यपूर्ण विकासासाठी टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी केली जाते. यामध्ये स्थानक प्रवेश, प्रतीक्षालये, शौचालये, लिफ्ट/एस्केलेटर, स्वच्छता, वाय-फाय, स्थानिक उत्पादनांचे किऑस्क, प्रवासी माहिती प्रणाली आणि कार्यकारी विश्रांतीगृहे यावर लक्ष केंद्रित केले जाते. प्रत्येक स्थानकाचे डिझाइन स्थानिक संस्कृती, वारसा आणि वास्तुकलेचे प्रतिबिंब दाखवेल जेणेकरून प्रवासाचा आनंद वाढेल.

Notes:
भारतीय नौदलाचे जहाज INS शारदा 4 ते 10 मे 2025 दरम्यान मालदीवच्या माफिलाफुशी अटोल येथे मानवतावादी साहाय्य व आपत्ती निवारण (HADR) सरावासाठी पोहोचले. हा सराव मालदीव राष्ट्रीय संरक्षण दल (MNDF) सोबत भागीदारीत आयोजित केला जात आहे. या सरावाचा उद्देश आपत्ती प्रतिसाद, शोध व बचाव, वैद्यकीय मदत आणि संयुक्त सरावांमध्ये समन्वय सुधारण्याचा आहे. हा उपक्रम भारत-मालदीव संरक्षण भागीदारी मजबूत करतो. हे भारताच्या महासागर दृष्टीकोनाशी सुसंगत आहे, ज्याचा अर्थ क्षेत्रांमधील सुरक्षा आणि विकासासाठी परस्पर आणि सर्वांगीण प्रगती आहे. या सरावात प्रादेशिक तयारी वाढवण्यासाठी प्रशिक्षण आणि पोहोच समाविष्ट आहे.

Notes:
१४ मे २०२५ रोजी आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा यांनी ‘अंकिता’ नावाची AI अँकर सादर केली. ही भारतातील पहिली AI अँकर असून तिचा उद्देश डिजिटल परिवर्तनाला चालना देणे आणि नागरिकांचा सहभाग वाढवणे आहे. अंकिताने आसाम कॅबिनेटच्या महत्त्वाच्या निर्णयांची माहिती दिली. त्यात डिब्रूगड विमानतळाचे नामकरण सांस्कृतिक दिग्गज भूपेन हजारिका यांच्या नावाने करणे आणि चहा बाग कामगारांसाठी एकदाच दिली जाणारी आर्थिक मदत यांचा समावेश होता. अंकिता असमिया भाषेत नैसर्गिक आवाज आणि हावभावासह माहिती सादर करते, त्यामुळे संवाद अधिक प्रभावी आणि जवळचा वाटतो. ही डिजिटल पुढाकार नव्या पिढीसाठी प्रशासन सुलभ करण्याचा प्रयत्न आहे. याआधीही आसामने गुवाहाटीतील रॉयल ग्लोबल स्कूलमध्ये पारंपरिक मेखला-चादोर परिधान केलेली ‘आयरिस’ ही भारतातील पहिली AI शिक्षिका सादर केली होती.

Notes:
हिमाचल प्रदेशातील किन्नौर जिल्ह्यातील शिपकी ला पास भारत-चीन सीमेवर आहे आणि ३,९३० मीटर उंचीवर आहे. हा पास भारतीय पर्यटकांसाठी खुला करण्यात आला आहे, ज्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल. सतलज नदी या पासमधून भारतात प्रवेश करते आणि पूर्वी हा भारत-तिबेट व्यापार मार्ग म्हणून प्रसिद्ध होता.

Notes:
२०१९ मध्ये गोवा राज्य मंत्रिमंडळाने घुमोट या वाद्याला राज्याचा वारसा वाद्य घोषित केले, आणि त्यात मॉनिटर लिझर्डच्या कातडीऐवजी आता प्रामुख्याने शेळीच्या कातडीचा वापर केला जातो. घुमोट हा गोव्यातील धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये वापरला जाणारा पारंपरिक तालवाद्य असून, झागर व शिगमो यांसारख्या सणांमध्ये याला महत्त्व आहे.

Notes:
अलीकडेच, केरळमधील एर्नाकुलम येथील थेट्टेक्कड पक्षी अभयारण्यात झालेल्या सर्वेक्षणात नऊ नवीन प्रजाती Biodiversity यादीत समाविष्ट झाल्या. हे केरळमधील पहिले पक्षी अभयारण्य असून पेरियार नदीच्या काठावर वसले आहे. डॉ. सलीम अली यांच्या शिफारसीवर 1983 मध्ये हे अभयारण्य घोषित करण्यात आले. हे अभयारण्य पश्चिम घाटाच्या पायथ्याशी आहे.

Notes:
अलीकडेच, सेंट्रल युनिव्हर्सिटी ऑफ राजस्थानने ‘सॉइलिफिकेशन’ तंत्रज्ञानाचा वापर करून थार वाळवंटात गहू पिकाचा पहिला यशस्वी प्रयोग केला. या प्रयोगाचा उद्देश थार वाळवंटाचा विस्तार रोखणे आहे. वाळूला मातीमध्ये रूपांतरित करण्यासाठी पॉलिमर आणि स्थानिक जैवघटक वापरण्यात आले, ज्यामुळे जलधारण आणि मातीची रचना सुधारली. हा प्रकल्प कृषी विज्ञान केंद्र आणि राज्य बागायत विभागाच्या सहकार्याने झाला.

Notes:
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने पंच-ज्योती या नावाने 2025–30 या कालावधीसाठी राष्ट्रीय वित्तीय समावेशन धोरण जाहीर केले आहे. हे धोरण FSDCच्या उपसमितीने मंजूर केले आहे. यात वित्तीय प्रवेश वाढवण्यासाठी 5 मुख्य उद्दिष्टे आणि 47 कृती टप्पे निश्चित केले आहेत. यात सुरक्षित आणि परवडणाऱ्या पद्धतीने बँकिंग, पेमेंट्स, बचत, कर्ज व विम्यासाठी सुविधा देण्यावर भर दिला आहे.

Notes:
आंध्र प्रदेश सरकारने डिसेंबर 2025 मध्ये राजभवनचे नाव अधिकृतपणे बदलून लोक भवन ठेवले आहे. राज्यपाल एस. अब्दुल नजीर यांच्या मान्यतेनंतर आणि गृह मंत्रालयाच्या सूचनेनुसार हा निर्णय घेण्यात आला. यासंबंधी अधिसूचना विशेष मुख्य सचिव जी. अनंथा रामू यांनी जाहीर केली. आता आंध्र प्रदेशातील राज्यपालांचे निवासस्थान ‘लोक भवन’ म्हणून ओळखले जाईल.

Notes:
गुजरातचे मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांनी गुजरात विद्यापीठात महिला उद्योजकांसाठी ‘herSTART’ कार्यक्रमाच्या पाचव्या आवृत्तीचा शुभारंभ केला. विद्यापीठाच्या कन्व्हेन्शन सेंटरला पहिल्या गुजराती महिला पदवीधर विद्यागौरी नीलकंठ यांच्या सन्मानार्थ “विद्यागौरी नीलकंठ सभापुरम” असे नाव देण्यात आले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या दृष्टीकोनानुसार राज्य सरकार महिलांच्या नेतृत्वाखालील विकासासाठी कटिबद्ध आहे. गुजरात विद्यापीठ स्टार्टअप आणि उद्योजकता परिषदेद्वारे चालवला जाणारा ‘herSTART’ कार्यक्रम महिलांच्या नेतृत्वाखालील स्टार्टअप्सना उष्मायन, मार्गदर्शन आणि बाजारपेठ प्रवेश यांसारखे समर्थन प्रदान करतो.