Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
शहरी वस्ती भू-सर्वेक्षणासाठी NAKSHA कार्यक्रम भूमीसंपदा विभागाने सुरू केला आहे. हा कार्यक्रम Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) अंतर्गत येतो. नुकत्याच सुरू झालेल्या दुसऱ्या टप्प्यात १२८ अधिकाऱ्यांना एक आठवड्याचे प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. या उपक्रमामुळे शहरी भू-अभिलेख अद्ययावत होतील आणि वाद कमी होण्यास मदत होईल.

Notes:
अलीकडेच शास्त्रज्ञांनी केरळमध्ये Paramyrothecium strychni या नवीन बुरशी प्रजातीचा शोध लावला आहे. ही प्रजाती Ascomycota विभागातील आणि Stachybotryaceae कुटुंबातील आहे. ही बुरशी वनस्पतींना रोग लावणारी (फायटोपॅथोजेनिक) आहे आणि Strychnos dalzellii या वनस्पतीच्या पानांवर डाग व कुज निर्माण करते. या प्रजातीची ओळख मोर्फो-सांस्कृतिक आणि मल्टिजीन फायलोजेनेटिक अभ्यासांद्वारे करण्यात आली आहे. जगभरात Paramyrothecium च्या २५ ओळखलेल्या प्रजाती आहेत.

Notes:
ग्रेडेड रिस्पॉन्स अ‍ॅक्शन प्लॅन (GRAP) हा दिल्ली-NCRमधील वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी तयार केलेला आराखडा आहे. AQI 300 पेक्षा जास्त झाल्यावर हा आपत्कालीन प्रतिसाद यंत्रणा म्हणून लागू केला जातो. यात रस्ते स्वच्छता, पाण्याचा फवारणी, बांधकाम स्थळी धुळीवर नियंत्रण आणि CNG व इलेक्ट्रिक सार्वजनिक वाहतुकीला प्रोत्साहन यांचा समावेश आहे.

Notes:
ऋषिकेशमधील ऐतिहासिक लक्ष्मण झुला 1929 मध्ये बांधण्यात आला होता आणि टापोवन व जोंक या गावांना गंगेच्या दोन्ही काठांवर जोडत होता. सुरक्षा कारणास्तव 2019 मध्ये हा पूल बंद करण्यात आला. आता त्याच्या जागी 132.5 मीटर लांबीचा, मजबूत काचांचा आणि दोन मार्ग असलेला बजरंग सेतू बांधण्यात आला आहे. या पुलावरून गंगेचे सुंदर दृश्य दिसते आणि त्याची रचना केदारनाथ मंदिरावर आधारित आहे.

Notes:
गंभीर पर्यावरणीय हानीमुळे, विशेषतः शैवालांच्या वाढीमुळे, व्हिक्टोरिया सरोवराचे पाणी हिरवे झाले आहे. व्हिक्टोरिया सरोवर हे आफ्रिकेतील सर्वात मोठे सरोवर आहे. हे प्रामुख्याने टांझानिया आणि युगांडा या देशांमध्ये असून केनियालाही सीमेला लागून आहे. केनियामध्ये याला व्हिक्टोरिया न्यांझा, युगांडामध्ये नालुबाले आणि टांझानियामध्ये उकेरेवे अशी नावे आहेत. हे विषुववृत्त ओलांडते. उत्तर अमेरिकेतील लेक सुपीरियरनंतर हे जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे.

Notes:
नीती आयोगाने “Revitalizing Apprenticeship Ecosystem: Insights, Challenges, Recommendations and Best Practices” या शीर्षकाचा अहवाल प्रकाशित केला. या अहवालात भारतातील अप्रेंटिसशिप प्रणालीचे विश्लेषण करण्यात आले असून, कौशल्यविकास आणि रोजगार बळकट करण्यासाठी सुधारणा सुचवण्यात आल्या आहेत. अहवालात एकूण 20 कृतीप्रधान शिफारसी दिल्या आहेत, ज्यामध्ये स्पष्ट जबाबदाऱ्या आणि कामगिरीचे निकष नमूद केले आहेत. या शिफारसी धोरण सुधारणा, नियामक बळकटीकरण, राज्यस्तरीय उपाययोजना, उद्योग सहभाग आणि अप्रेंटिससाठी समर्थन या पाच मुख्य स्तंभांत विभागल्या आहेत. या अहवालाचे उद्दिष्ट Viksit Bharat 2047 आणि जागतिक सर्वोत्तम पद्धतींशी सुसंगत राहून कुशल व स्पर्धात्मक कार्यबल घडवणे हे आहे.

Notes:
इंडियन कॉम्प्युटर इमर्जन्सी रिस्पॉन्स टीम (CERT-In) आणि सॅटकॉम इंडस्ट्री असोसिएशन ऑफ इंडिया (SIA-India) यांनी भारताच्या अवकाश परिसंस्थेसाठी सायबर सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. ही मार्गदर्शक तत्त्वे नवी दिल्ली येथे आयोजित DefSat परिषद आणि एक्स्पो 2026 मध्ये सादर करण्यात आली. या चौकटीत “खोली, रुंदी आणि उंचीमध्ये संरक्षण” या दृष्टिकोनाचा अवलंब करण्यात आला असून, सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीचा समावेश आहे. CERT-In हे इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असून, 24×7 घटना प्रतिसाद सेवा प्रदान करते. SIA-India भारताच्या उपग्रह क्षेत्राचे प्रतिनिधित्व करते आणि धोरणनिर्मितीत योगदान देत जागतिक सहकार्याला चालना देते.

Notes:
आसामने अलीकडेच सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीला अगरवूड चिप्सची पहिली कायदेशीररित्या मंजूर निर्यात केली आहे. अगरवूड हे अत्यंत मौल्यवान सुगंधी लाकूड असून त्याचा वापर अत्तर, धूप आणि पारंपरिक औषधांमध्ये केला जातो. ही निर्यात आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत आसामच्या सुगंधी आणि वन-आधारित उत्पादनांना प्रोत्साहन देण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण पाऊल मानली जाते. या निर्णयामुळे स्थानिक उत्पादकांना लाभ होण्याबरोबरच अगरवूड उत्पादनांच्या कायदेशीर व्यापारालाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. हे लाकूड नैसर्गिकरित्या ईशान्य भारतात, विशेषतः आसाम, त्रिपुरा, अरुणाचल प्रदेश, नागालँड, मिझोराम आणि मणिपूरमध्ये आढळते.

Notes:
हिमाचल प्रदेशातील चंबा जिल्ह्याच्या अप्पर फॉरेस्ट रेंजमध्ये नुकताच एक दुर्मिळ कॅस्पियन कोब्रा आढळला. कॅस्पियन कोब्रा (Naja oxiana) हा एलॅपिडे कुलातील असून जगातील सर्वाधिक विषारी कोब्रांपैकी एक मानला जातो. त्याला मध्य आशियाई कोब्रा, लॅडल स्नेक, ऑक्सस कोब्रा किंवा रशियन कोब्रा या नावांनीही ओळखले जाते. हा सर्प मूळचा मध्य आशियातील असून तुर्कमेनिस्तान, उझबेकिस्तान, किर्गिझस्तान, ताजिकिस्तान, अफगाणिस्तान, इराण, पाकिस्तान आणि भारतातील हिमाचल प्रदेशाच्या काही भागांत आढळतो. तो प्रामुख्याने शुष्क व अर्ध-शुष्क प्रदेशांतील खडकाळ डोंगरउतार आणि झुडपी भागात वास्तव्य करतो.

Notes:
आसाम सरकारने ‘जन्मदिन सेऊज शपथ उद्यान’ (वाढदिवस हरित शपथ उद्यान) हा उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमाचे उद्घाटन आसाममधील दिमोरिया विधानसभा मतदारसंघातील सोनापूर येथील तोपाटोली येथे करण्यात आले. नागरिकांनी वाढदिवसाच्या दिवशी रोपे लावून आणि निसर्गाचे संरक्षण करण्याची शपथ घेऊन वाढदिवस साजरा करावा, यासाठी प्रोत्साहित करणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. वन विभाग या उद्यानांची देखभाल करेल आणि लावलेल्या झाडांचे दीर्घकालीन जतन सुनिश्चित करेल. आसामच्या सर्व 126 विधानसभा मतदारसंघांमध्ये एक ‘वाढदिवस हरित शपथ उद्यान’ स्थापन करण्याची सरकारची योजना आहे.