Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2025-26]

Notes:
भारत-मालदीव लष्करी सराव ‘एकुवेरिन’ ची 13वी आवृत्ती मालदीवमध्ये 2-15 फेब्रुवारी 2025 दरम्यान झाली. उद्घाटन समारंभ 2 फेब्रुवारी 2025 रोजी माफिलाफुशी येथील MNDF अधिकृत संयुक्त प्रशिक्षण केंद्रात झाला. धिवेही भाषेत ‘एकुवेरिन’ चा अर्थ ‘मित्र’ असा होतो. हा एक वार्षिक द्विपक्षीय सराव आहे जो 2009 पासून पर्यायी भारत आणि मालदीवमध्ये आयोजित केला जातो. 12 वी आवृत्ती 11-24 जून 2023 दरम्यान चाउबटिया, उत्तराखंड येथे झाली. या सरावात दोन्ही देशांचा प्लाटून पातळीवरील तुकडी सहभागी होतो. हा सराव दहशतवाद विरोधी, मानवतावादी सहाय्य आणि आपत्ती निवारण कार्यांसाठी समन्वय वाढवतो.

Notes:
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेच्या (ISRO) CARTOSAT-3 उपग्रहाने म्यानमारमधील भूकंपाच्या नुकसानीचे उच्च-रिझोल्यूशन प्रतिमा घेतल्या. 28 मार्च 2025 रोजी म्यानमारमध्ये 7.7 तीव्रतेचा भूकंप झाला. 29 मार्चच्या आपत्ती नंतरच्या प्रतिमा 18 मार्चच्या पूर्व-घटना डेटासह तुलना केल्या गेल्या ज्यामुळे मंडाले आणि सगाईंगमधील नुकसानीचे मूल्यांकन करण्यात आले. CARTOSAT-3 हा ISRO द्वारे विकसित तिसऱ्या पिढीचा चपळ प्रगत पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह आहे. हा भारतीय रिमोट सेन्सिंग (IRS) मालिकेची जागा घेतो आणि उच्च-रिझोल्यूशन इमेजिंग क्षमता आहे. तो पोलर सॅटेलाइट लाँच व्हेईकल (PSLV-C47) द्वारे प्रक्षेपित करण्यात आला.

Notes:
भारतीय बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर कोनेरू हम्पी यांनी ९ पैकी ७ गुण मिळवून पुणे फिडे महिला ग्रँड प्रिक्स जिंकले. त्यांनी अंतिम फेरीत बल्गेरियन आंतरराष्ट्रीय मास्टर नुर्ग्युल सलीमोव्हा हिचा पांढऱ्या मोहर्‍यांनी पराभव केला. चिनी ग्रँडमास्टर झू जिनर हिनेही ९ पैकी ७ गुण मिळवले, रशियन आंतरराष्ट्रीय मास्टर पोलीना शुवालोवा हिचा काळ्या मोहर्‍यांनी पराभव करून. टायब्रेकर नियमांमुळे झू दुसऱ्या स्थानावर राहिली, परंतु दोन्ही खेळाडूंनी ग्रँड प्रिक्स गुण आणि बक्षीस रक्कम वाटून घेतली. हम्पीच्या विजयामुळे पुढील महिला कॅंडिडेट्स बुद्धिबळ स्पर्धेसाठी तिच्या पात्रतेच्या संधी वाढल्या. भारतीय आंतरराष्ट्रीय मास्टर दिव्या देशमुख हिने पोलिश खेळाडू अलिना काशलिन्सकाया हिच्यासोबत बरोबरी साधून ५.५ गुणांसह तिसरे स्थान मिळवले.

Notes:
जम्मू आणि काश्मीरमधील किश्तवाड जिल्ह्यातील 1000 मेगावॅट क्षमतेच्या पकल दुल जलविद्युत प्रकल्पासाठी वीज प्रसारण लाईनला भारत सरकारने तातडीने मंजुरी दिली आहे. हा प्रकल्प मरुसुदार नदीवर उभारला जात आहे. ही नदी चिनाब नदीची उपनदी आहे. पकल दुल हा 1 गिगावॅट क्षमतेचा रन-ऑफ-द-रिव्हर प्रकारचा जलविद्युत प्रकल्प आहे. यात 167 मीटर उंचीचा काँक्रीट फेस रॉकफिल धरण, चार 250 मेगावॅट फ्रान्सिस टर्बाईन असलेले भूमिगत पॉवरहाऊस आणि ट्रान्सफॉर्मर केबिन समाविष्ट आहे. हा प्रकल्प दरवर्षी सुमारे 3330 दशलक्ष युनिट वीज निर्मिती करेल असा अंदाज आहे. हा प्रकल्प चेनाब व्हॅली पॉवर प्रोजेक्ट्स प्रायव्हेट लिमिटेड (CVPPL) कंपनीकडून उभारला जात आहे. ही कंपनी नॅशनल हायड्रोइलेक्ट्रिक पॉवर कॉर्पोरेशन (NHPC), जम्मू आणि काश्मीर स्टेट पॉवर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन लिमिटेड (JKSPDC) आणि PTC इंडिया यांच्यातील संयुक्त उपक्रम आहे.

Notes:
इंडोनेशियातील सुलावेसी बेटावर अलीकडे 5.7 तीव्रतेचा भूकंप झाला. सुलावेसी, पूर्वी सेलेब्स म्हणून ओळखले जायचे, हे आग्नेय आशियातील इंडोनेशियन द्वीपसमूहातील मोठे बेट आहे. हे ग्रेटर सुंडा बेटांपैकी एक असून, जगातील 11वे सर्वात मोठे बेट आहे. बेट चार मुख्य द्वीपकल्पांनी जोडलेले असून, पर्वतीय आणि ज्वालामुखीने समृद्ध आहे.

Notes:
अलीकडे फिनलंडच्या आखातावर रशियाच्या MiG-31 लढाऊ विमानांनी नाटो सदस्य एस्टोनियाच्या हवाई हद्दीत 12 मिनिटांसाठी घुसखोरी केली. फिनलंडचा आखात हा उत्तर युरोपमधील बाल्टिक समुद्राचा पूर्वेकडील भाग आहे. तो फिनलंड, रशिया आणि एस्टोनिया यांच्या सीमेवर असून, हेलसिंकी, टॅलिन आणि सेंट पीटर्सबर्ग या महत्त्वाच्या शहरे त्याच्या काठावर आहेत.

Notes:
अलीकडेच, दूरसंचार विभाग (DoT) आणि आंतरराष्ट्रीय दूरसंचार संघटना (ITU) यांनी नवी दिल्ली येथे इंडिया मोबाइल काँग्रेस 2025 मध्ये ‘AI for Good Summit’ आयोजित केला. ITU ही माहिती व दळणवळण तंत्रज्ञानासाठी संयुक्त राष्ट्रांची विशेष संस्था आहे. ITU ची स्थापना 1865 मध्ये झाली आणि 1947 मध्ये ती संयुक्त राष्ट्रांची विशेष संस्था बनली.

Notes:
भारतामध्ये दरवर्षी ११ नोव्हेंबर रोजी राष्ट्रीय शिक्षण दिन साजरा केला जातो. हा दिवस पहिले शिक्षणमंत्री मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या जयंतीनिमित्त २००८ मध्ये घोषित करण्यात आला. या दिवशी सर्वांसाठी दर्जेदार आणि समावेशक शिक्षणाविषयी जनजागृती केली जाते. शाळा-उपक्रम, चर्चासत्रे आणि स्पर्धा घेतल्या जातात.

Notes:
चंदीगडच्या १८ वर्षीय जानवी जिंदल हिने फ्रीस्टाईल स्केटिंगमध्ये ११ गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड्स मिळवणारी पहिली भारतीय महिला बनली आहे. तिने नोव्हेंबरमध्ये सहा नवीन विक्रम केले, ज्यात ३० सेकंद व १ मिनिटात इनलाईन स्केट्सवर सर्वाधिक ३६० अंश फेऱ्या आणि एकाच चाकावर सर्वाधिक ३६० अंश फेऱ्यांचा समावेश आहे. ती एकूण २१ विक्रमांची मालकीण आहे.

Notes:
ईस्टर्न इम्पिरियल ईगल (Aquila heliaca) नुकताच मुदुमलाई व्याघ्र राखीव क्षेत्रात पाहिला गेला. हा पक्षी दक्षिण-पूर्व युरोप आणि पश्चिम व मध्य आशियात प्रजनन करतो, आणि हिवाळ्यात आफ्रिका, मध्य पूर्व, दक्षिण व पूर्व आशियात स्थलांतर करतो. IUCN रेड लिस्टनुसार, हा प्रजाती Vulnerable श्रेणीत आहे.