Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अयोध्या जीवन अभिषेक सोहळ्यात ‘प्रधानमंत्री सूर्योदय योजने’चे अनावरण केले.
ज्यात एक कोटी घरांच्या छतावरील सौर पॅनेलचे लक्ष्य आहे.
हा उपक्रम ऊर्जेमध्ये स्वावलंबनाला प्रोत्साहन देतो, आर्थिक सक्षमीकरणावर भर देतो आणि वीज बिल कमी करतो.
मुख्य वैशिष्ट्यांमध्ये कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांना वीज पुरवणे, देशव्यापी रूफटॉप सौर दत्तक मोहिमेला प्रोत्साहन देणे आणि विद्यमान राष्ट्रीय रूफटॉप सौर योजनेअंतर्गत आर्थिक सहाय्य देणे यांचा समावेश आहे.
आर्थिक आणि पर्यावरणीय टिकाऊपणासाठी सौर उर्जेचा वापर करण्याच्या सरकारच्या वचनबद्धतेशी हे पाऊल अधोरेखित करते.

Notes:
केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्री यांनी अलीकडेच उत्तर प्रदेशातील कानपूर येथील GSVM वैद्यकीय महाविद्यालयात सुपर स्पेशालिटी ब्लॉकचे उद्घाटन केले आणि पहिल्या अत्याधुनिक अखिल भारतीय भाषण आणि श्रवण संस्थेच्या (AIISH) उपग्रह केंद्राची उत्तर भारतात पायाभरणी केली.
कानपूरमधील हे केंद्र डॉक्टरांना प्रशिक्षण देण्यावर आणि भाषण-भाषा पॅथॉलॉजी, ऑडिओलॉजी, कम्युनिकेशन डिसऑर्डर प्रतिबंध, टेलि-ॲसेसमेंट आणि पुनर्वसन यांमध्ये काळजी देण्यावर लक्ष केंद्रित करते, आरोग्यसेवा आणि शिक्षणासाठी सर्वसमावेशक दृष्टिकोनावर जोर देते.

Notes:
अकाली मृत्यूमुळे होणाऱ्या आर्थिक अडचणी दूर करण्याच्या उद्देशाने नागालँड सरकारने पूर्ण अनुदानीत सार्वत्रिक जीवन विमा योजना सुरू केली.
हा उपक्रम ब्रेडविनर्स आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांसाठी कव्हरेज देऊन आर्थिक सुरक्षिततेची हमी देतो.
ही योजना मुख्यमंत्री आरोग्य विमा योजनेच्या संयोगाने कार्य करते आणि सर्वसमावेशक संरक्षण आणि समर्थन प्रदान करते.

Notes:
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी नवी दिल्लीच्या त्यागराज स्टेडियमवर 5व्या ONGC पॅरा गेम्सचे उद्घाटन केले.
श्री पुरी यांनी सहभागी खेळाडूंचे कौतुक केले.
त्यांनी आव्हानांवर मात करण्यासाठी आणि अधिक मानवीय समाजासाठी योगदान दिलेले धैर्य आणि दृढनिश्चय अधोरेखित केला.
त्यांनी टोकियो पॅरालिम्पिक 2020 मध्ये भारताच्या 19 पदकांसह आणि हांगझोऊ, चीनमधील आशियाई पॅरा गेम्स 2023 मध्ये 111 पदकांसह भारताच्या यशाचे कौतुक केले.
क्रीडा उपक्रमांद्वारे सामाजिक उन्नतीला चालना देण्यासाठी तेल आणि वायू सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांचे मंत्री महोदयांनी कौतुक केले आणि प्रयत्न वाढवण्याचे आवाहन केले.

Notes:
ऑक्टोबर 2024 मध्ये NASA ची युरोपा क्लिपर मिशन गुरूच्या चंद्रावर जीवनाची चिन्हे उघड करण्याच्या उद्देशाने युरोपा येथे प्रवास करेल.
त्याच्या बर्फाळ कवचाखाली खारट तलाव आहे असा अंदाज आहे.
या अंतराळयानामध्ये मेटल प्लेट आहे ज्यात यूएस कवी पुरस्कार विजेते अडा लिमोन यांची कविता आहे आणि सिलिकॉन मायक्रोचिपवर 2.6 दशलक्षाहून अधिक नावे कोरलेली आहेत.
उल्लेखनीय म्हणजे यामध्ये हिंदीसह विविध भाषांमधील “पाणी” शब्दाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या 103 तरंगरूपांचाही समावेश आहे, जे भारतीय कनेक्शन दर्शविते.

Notes:
रिझव्र्ह बँकेच्या अलीकडील डेटावरून असे दिसून आले आहे की भारताची निव्वळ कौटुंबिक बचत 2023 मध्ये GDP च्या 5.3% वर 47 वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे, जी 2022 मध्ये 7.3% वरून घसरली आहे.
त्याच बरोबर घरगुती कर्ज GDP च्या 5.8% पर्यंत वाढले आहे.
कौटुंबिक बचत दर हे खर्च करण्याऐवजी बचत केलेल्या डिस्पोजेबल उत्पन्नाचे प्रमाण आहे.
ज्यामध्ये आर्थिक मालमत्ता, भौतिक मालमत्ता आणि सोन्या-चांदीचे दागिने यांसारख्या मौल्यवान धातूंचा समावेश आहे.

Notes:
कर्नाटक राज्य सरकारने कावेरी नदीच्या प्रदूषणाची चौकशी करण्यासाठी नऊ सदस्यांची समिती स्थापन केली आहे.
कावेरी नदी ही हिंदूंसाठी पवित्र आहे आणि पश्चिम घाटातील ब्रह्मगिरी टेकडीवरून 1,341 मीटर उंचीवर उगम पावते.
कावेरी नदी बंगालच्या उपसागरात रिकामे होण्यापूर्वी कर्नाटक आणि तामिळनाडूमधून 800 किमी वाहते.
कावेरी नदीचे खोरे तामिळनाडू, कर्नाटक, केरळ आणि पुद्दुचेरीमध्ये 81,155 चौरस किमी व्यापते.
कावेरी नदीच्या  प्रमुख उपनद्यांमध्ये हरंगी, हेमावती, शिमशा, अर्कावती, लक्ष्मणतीर्थ, कब्बानी, सुवर्णवती, भवानी, नोयिल आणि अमरावती यांचा समावेश होतो. कृष्णा राजा सागर, मेत्तूर आणि बाणासुर सागर ही प्रमुख धरणे आहेत.

Notes:
प्रिन्सिपल सायंटिफिक ॲडव्हायझरने लॉन्च केलेला भारताचा “ई-मोबिलिटी R&D रोडमॅप” पाच वर्षांच्या आत इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये (EVs) जागतिक नेतृत्व प्राप्त करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
हे सखोल संशोधनासाठी एनर्जी स्टोरेज सेल, ईव्ही एग्रीगेट्स, मटेरिअल्स आणि रिसायकलिंग आणि चार्जिंग आणि रिफ्युएलिंग यांसारखी प्रमुख क्षेत्रे ओळखते. भारताने 2030 पर्यंत उत्सर्जन तीव्रतेत 45% घट, 2047 पर्यंत ऊर्जा स्वातंत्र्य आणि 2070 पर्यंत निव्वळ-शून्य उत्सर्जनाचे लक्ष्य ठेवले आहे.
EV अवलंबन, स्वदेशी ऊर्जा संचयन आणि पायाभूत सुविधा चार्ज करण्यासाठी अक्षय ऊर्जा यावर भर दिला आहे.

Notes:
केंद्रीय अर्थसंकल्पाने आदिवासी समुदायांची सामाजिक-आर्थिक स्थिती सुधारण्याच्या उद्देशाने प्रधानमंत्री जनजाती उन्नत ग्राम अभियान सुरू केले. ही योजना आदिवासी बहुसंख्य गावे आणि महत्त्वाकांक्षी जिल्ह्यांना लक्ष्य करण्यासाठी संतृप्त दृष्टिकोन वापरेल.
शिक्षण, आरोग्य आणि कौशल्य विकासावर लक्ष केंद्रित करेल.
63,000 गावे कव्हर करण्याची आणि देशभरातील 5 कोटी आदिवासी लोकांना लाभ देण्याची योजना आहे.

Notes:
यूएन जनरल असेंब्लीच्या 79 व्या सत्रादरम्यान भूतानचे पंतप्रधान शेरिंग तोबगे यांनी सुधारित संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत कायमस्वरूपी जागेसाठी भारताच्या मागणीला जोरदार पाठिंबा दर्शविला.
त्यांनी भारताची लक्षणीय आर्थिक वाढ आणि ग्लोबल साउथमधील नेतृत्व या दर्जाच्या पात्रतेवर भर दिला.
अलीकडेच अल्प विकसित देश (LDC) श्रेणीतून पदवीधर झालेल्या भूतानने सध्याच्या जागतिक वास्तविकता प्रतिबिंबित करण्यासाठी अधिक प्रतिनिधी आणि प्रभावी सुरक्षा परिषदेची गरज अधोरेखित केली.