Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान राज्यमंत्री डॉ जितेंद्र सिंह यांनी तंत्रज्ञान दिनानिमित्त वैज्ञानिक सामाजिक उत्तरदायित्व (SSR) आणि वैज्ञानिक संशोधन इन्फ्रास्ट्रक्चर शेअरिंग मेंटेनन्स अँड नेटवर्क्स (SRIMAN) मार्गदर्शक तत्त्वे लाँच केली. डॉ जितेंद्र सिंग यांनी क्वांटम डेटा सिक्युरिटी, कोविड टेस्टिंग किट्स, इलेक्ट्रॉनिक असेंब्लीसाठी एआय पॉवर्ड रोबोट, क्रायोजेनिक टेक्नॉलॉजी आणि सायबर सिक्युरिटी सिस्टीम यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये 7 सर्वात यशस्वी स्टार्ट-अप्सना त्यांच्या अग्रगण्य कामासाठी पुरस्कार प्रदान केले.

Notes:
आर्मी ट्रेनिंग कमांड (ARTRAC) ने इंदूर येथील मिलिटरी कॉलेज ऑफ टेलिकम्युनिकेशनमध्ये 5G टेस्ट-बेड स्थापित करण्यासाठी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT)-मद्रास सोबत भागीदारीची घोषणा केली आहे. याचा वापर लष्कराच्या 5G तंत्रज्ञानाच्या ऑपरेशनल वापरासाठी, विशेषत: सीमेवर केला जाईल. या सामंजस्य करारांतर्गत, IIT-मद्रास 5G-सक्षम भविष्यातील संप्रेषणांवर व्यवहार्यता अभ्यास आणि प्रोटोटाइप विकासासाठी संशोधनाद्वारे समर्थित सल्लागार प्रदान करेल.  

Notes:
भारतीय कायदा आयोगाने इलेक्ट्रॉनिक प्रथम माहिती अहवाल (ई-एफआयआर) ची नोंदणी सक्षम करण्यासाठी समर्थन व्यक्त केले आहे. कर्नाटक उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायाधीश रितू राज अवस्थी यांच्या नेतृत्वाखालील आयोगाने आपल्या २९२व्या अहवालात याची शिफारस केली आहे. त्यात नमूद करण्यात आले आहे की हा दृष्टिकोन विलंबित एफआयआर नोंदणीच्या समस्येचे निराकरण करेल, नागरिकांना त्वरित गुन्ह्यांची तक्रार करण्याची परवानगी देईल आणि पारदर्शकता वाढवेल.

Notes:
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती संजीव खन्ना यांची राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण (NALSA) चे नवीन कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून नामनिर्देशन केले आहे.
नियमानुसार सर्वोच्च न्यायालयाचे दुसरे सर्वात ज्येष्ठ न्यायाधीश हे गरीब आणि उपेक्षितांना मोफत कायदेशीर सेवा देण्याचे काम करतात.

Notes:
गेल्या चार वर्षांच्या तुलनेमध्ये महाराष्ट्रात या वर्षी सर्वाधिक रुग्ण आढळले असल्‍याची माहिती आरोग्‍य विभागाने दिली आहे. 2020 साली रुग्णसंख्या 3 हजार 356 होती तर 2021 साली राज्यातील रुग्णांचा आकडा 12 हजार 720 इतका होता. 2022 साली राज्यात डेंग्यूचे 8 हजार 578 रुग्ण आढळले तर यावर्षी म्हणजेच 2023साली राज्यात आत्तापर्यंत एकूण 17 हजार 541 जणांना या आजाराचा सामना करावा लागला आहे. महाराष्ट्र राज्यात सध्या डासांचा उपद्रव प्रचंड वाढला आहे. मात्र यामुळे राज्यातील डेंग्यूचा प्रसारही वाढल्याची चिंताजनक बाब समोर आली आहे. राज्यात दररोज, दर तासाला सरासरी दोन रुग्णांना डेंग्यूची लागण होत असल्याचे समोर आले आहे. डेंगीच्या बाबतीत महाराष्ट्र राज्य देशात तिसऱ्या स्थानी असल्याने चिंता वाढली आहे. डेंग्यूचे सर्वाधिक रुग्ण हे उत्तर प्रदेशमध्ये आहेत. आरोग्य विभागाने यासंदर्भातील माहिती जारी केली आहे. त्यानुसार 1 जानेवारी ते 30 नोव्हेंबरपर्यंत संपूर्ण देशभरात डेंग्यूचे 2 लाख 34 हजार 427 रुग्ण आढळले असून महाराष्ट्रात रुग्णांची संख्या 17 हजार 531 रुग्ण इतकी आहे. वर नमूद केल्याप्रमाणे उत्तर प्रदेशमध्ये डेंग्यूचे सर्वाधिक रुग्ण असून तेथे 33 हजार 075 रुग्ण आहेत. तर बिहार दुसऱ्या स्थानवर असू त्या राज्यात एकून 19 हजार 672 रुग्णसंख्या असल्याची आकडेवारी आरोग्य विभागातर्फे जारी करण्यात आली आहे.

 

Notes:
ओडिशाचे मुख्यमंत्री नवीन पटनायक यांनी पुरीच्या जगन्नाथ मंदिराभोवती $107 दशलक्ष परिक्रमा प्रकल्पाचे उद्घाटन केले.

Notes:
भारताच्या आरोग्यमंत्र्यांनी झिका विषाणू रोगाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी नवीन कृती योजना जाहीर केली.
झिका हा एक मच्छर-जनित RNA विषाणू आहे जो युगांडामध्ये 1947 मध्ये सापडला होता.
1952 मध्ये पहिल्यांदा मानवांमध्ये आढळला होता.
झिका विषाणू रोग प्रामुख्याने उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय प्रदेशांवर परिणाम करतो आणि संक्रमित एडीस प्रजातीच्या डासाच्या चाव्याव्दारे पसरतो.
व्हायरसचा प्रभाव प्रभावीपणे व्यवस्थापित करणे आणि नियंत्रित करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे.

Notes:
केरळच्या वायनाड भागात मुसळधार पावसामुळे 169 किमी चालियार नदीवर भूस्खलन आणि बचाव कार्य सुरू झाले.
तामिळनाडूतील एलम्बलारी हिल्समधून उगम पावलेली ही नदी मलप्पुरम आणि कोझिकोड जिल्ह्यांतून जाते आणि बेपोर बंदरात अरबी समुद्रात मिसळते. लाकूड वाहतुकीसाठी ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाची आणि सोन्याच्या शेतासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या नदीला मावूर येथील लगदा कारखान्यातून लक्षणीय प्रदूषणाचा सामना करावा लागला आहे.

Notes:
वर्ल्ड बँकने “पाथवेज आऊट ऑफ द पॉलिक्रायसिस: गरीबी, समृद्धी आणि प्लॅनेट रिपोर्ट 2024” प्रकाशित केला. या अहवालात आर्थिक विकासातील आव्हानांचे स्पष्टीकरण दिले आहे. गेल्या 5 वर्षांपासून जागतिक गरीबी कमी होणे जवळजवळ थांबले आहे कारण “पॉलिक्रायसिस” म्हणजेच अनेक आच्छादित संकटे जसे की संथ वाढ, अस्थिरता, हवामान जोखीम आणि अनिश्चितता यांचा समावेश आहे. 2030 मध्ये अत्यंत गरिबी 7.3% असेल असा अंदाज आहे, जो UN SDG च्या ती संपवण्याच्या उद्दिष्टापासून दूर आहे. जागतिक समृद्धीचा तफावत वाढला आहे आणि साथीच्या रोगानंतर उत्पन्न वाढ मंदावली आहे. भारतात, अत्यंत गरिबी 1990 मध्ये 431 दशलक्ष होती ती 2024 मध्ये 129 दशलक्ष झाली आहे.

Notes:
महाराष्ट्रातील महायुती सरकारने सुरू केलेली ‘लाडकी बहिण योजना’ 21 ते 65 वयोगटातील गरीब महिलांना दरमहा 1500 रुपये देत आहे. वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्नाची मर्यादा 2.5 लाख रुपये आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नाशिकमधील सभेत या योजनेचे महत्त्व अधोरेखित केले. त्यांनी त्यांच्या सरकारची महिलांना सबलीकरण देण्याची वचनबद्धता दर्शवली आणि विरोधकांवर टीका केली. ही योजना राज्यातील दुर्बल घटकांना उभारण्यासाठी आणि सामाजिक कल्याण वाढवण्यासाठी व्यापक कार्यक्रमाचा एक भाग आहे, विशेषत: आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर.