Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
नागालँड राज्य 1963 मध्ये आसाममधून वेगळे झाले आणि दोन्ही राज्यांमध्ये 512.1 किमी लांबीची सीमा आहे. नागालँडने नागा हिल्स आणि आसाममधील तत्कालीन उत्तर कचार आणि नागाव जिल्ह्यातील सर्व नागाबहुल क्षेत्रांना राज्याचा भाग करण्याची मागणी केली आहे. नागालँड आणि आसामच्या सरकारांनी जाहीर केले की ते दीर्घकाळ प्रलंबित असलेल्या आंतर-राज्य सीमा विवादाच्या न्यायालयाबाहेर तोडगा काढण्यासाठी तयार आहेत.

Notes:
भारत सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि आयटी मंत्रालयाने केरळला भारतातील पहिले ‘ग्राफीन इनोव्हेशन सेंटर’ स्थापन करण्यास मान्यता दिली आहे. राज्य संचालित डिजिटल युनिव्हर्सिटी केरळ (DUK), CMET-त्रिचूर सोबत, “इंडिया इनोव्हेशन सेंटर फॉर ग्राफीन”, एक R&D उष्मायन केंद्र स्थापन करणार आहे. केरळ सरकारच्या सहकार्याने याची अंमलबजावणी केली जाईल आणि टाटा स्टील लिमिटेड ही केंद्राची औद्योगिक भागीदार असेल. ग्राफीन ही जगातील सर्वात पातळ आणि मजबूत सामग्री आहे आणि OLED स्क्रीनमध्ये इंडियमची जागा घेऊ शकते.

Notes:
काश्मीर खोर्‍यातील अत्यंत सुपीक मातीच्या साठ्याला ‘करेवास’ म्हणतात. पठारांवर 13,000-18,000 मीटर-जाडीची माती आणि वाळूचा खडक आणि मातीचा खडक यांसारख्या गाळांचा साठा आहे. केशर, बदाम, सफरचंद आणि इतर अनेक नगदी पिकांच्या लागवडीसाठी ही आदर्श ठिकाणे आहेत. विकासाच्या नावाखाली कारेवास उद्ध्वस्त होत आहे, असे बातम्यांमध्ये दिसून आले.

Notes:
शहर सौंदर्य स्पर्धा पोर्टल गृहनिर्माण आणि नागरी व्यवहार मंत्रालयाने सुंदर आणि सर्वसमावेशक सार्वजनिक जागा निर्माण करण्यासाठी शहरे आणि प्रभागांनी घेतलेल्या प्रयत्नांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि ओळखण्यासाठी सुरू केले होते.
प्रवेशयोग्यता, सुविधा, क्रियाकलाप, सौंदर्यशास्त्र आणि पर्यावरणशास्त्र या पाच विस्तृत स्तंभांवर आधारित स्पर्धेमध्ये शहरांमधील वॉर्ड आणि सार्वजनिक जागा निश्चित केल्या जातील.

Notes:
वर्ल्ड बँक आणि एशियन इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्व्हेस्टमेंट बँक (AIIB) ने गुजरात सरकारच्या मिशन स्कूल ऑफ एक्सलन्स प्रकल्पासाठी 7500 कोटी रुपयांचे कर्ज मंजूर केले. मिशन स्कूल ऑफ एक्सलन्स प्रकल्पांतर्गत, राज्य सरकार येत्या पाच वर्षात 10,000 कोटी रुपये खर्च करणार आहे, जे नवीन वर्गखोल्या, स्मार्ट क्लासरूम्स, नवीन संगणक प्रयोगशाळा आणि टिंकरिंग लॅबच्या उभारणीसाठी सरकारी आणि राज्य अनुदानित शाळांमध्ये खर्च केले जातील.

Notes:
ऑइल इंडिया लिमिटेड (OIL) ने आसाम राज्यात भारतातील पहिला 99.999 टक्के शुद्ध ग्रीन हायड्रोजन प्लांट सुरू केला. OIL, दुसरी सर्वात मोठी राष्ट्रीय उत्पादन आणि अन्वेषण फर्मने तिच्या जोरहाट पंप स्टेशनवर ग्रीन हायड्रोजन प्लांट सुरू केला. प्लांटमध्ये दररोज 10 किलो हायड्रोजन तयार करण्याची स्थापित क्षमता आहे. एईएम (एनियन एक्सचेंज मेम्ब्रेन) वापरणारा हा भारतातील पहिला प्लांट आहे.

Notes:
आइनसॅट्झग्रुपन हे दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान नाझी राजवटीने तयार केलेले मोबाइल युनिट होते.
त्यांचा प्राथमिक उद्देश सामूहिक हत्येद्वारे इतर लक्ष्यित गटांसह ज्यू समुदायांना पद्धतशीरपणे नष्ट करणे हा होता.
जर्मनीने अलीकडेच आयनसॅट्जग्रुपेनमधून पळून गेलेल्या होलोकॉस्ट वाचलेल्यांसाठी भरपाई जाहीर केली.

Notes:
कास पठार, पश्चिम घाटात वसलेले आहे आणि 2012 पासून UNESCO जागतिक नैसर्गिक वारसा स्थळ म्हणून ओळखले गेले आहे, त्याचे नाव कास वृक्षावरून (Elaeocarpus glandulosus), मराठीत कास पथर म्हणून ओळखले जाते, रुद्राक्ष कुटुंबातील आहे.
भारतातील महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील कास पठारावर असलेल्या मोसमी सरोवरातील गाळाच्या नमुन्यांवर केलेल्या अलीकडील संशोधनात भारतीय उन्हाळी मान्सूनमध्ये लक्षणीय बदल झाल्याचे समोर आले आहे.

Notes:
मदन लाल धिंग्रा हे भारतीय क्रांतिकारक होते ज्यांना 17 ऑगस्ट 1909 रोजी वयाच्या अवघ्या 24 व्या वर्षी ब्रिटीश अधिकारी कर्झन वायली यांची हत्या केल्याबद्दल फाशी देण्यात आली होती.
त्याच्या फाशीच्या 114 व्या वर्धापनदिनानिमित्त, अमृतसरच्या गोलबाग परिसरात त्याच्या नावाच्या स्मारकाचे औपचारिक उद्घाटन करण्यात आले.

Notes:
मे 2022 मध्ये चलनविषयक धोरण समिती (MPC) च्या अनिश्चित बैठकीनंतर, रिझर्व्ह बँकेने रेपो दर 40 बेस पॉइंट्स (bps) ने वाढवून 4.40 टक्के केला. MPC ची पुढील बैठक 6-8 जून दरम्यान होणार आहे. सर्व सहा सदस्यांनी अनुकूल भूमिका कायम ठेवत दरवाढीच्या बाजूने एकमताने मतदान केले. गेल्या तीन महिन्यांपासून 6 टक्क्यांच्या वर राहिलेल्या महागाईवर नियंत्रण ठेवण्याचे या निर्णयाचे उद्दिष्ट आहे. रोख राखीव प्रमाण 50 bps ने वाढवून 4.5% पर्यंत 21 मे पासून लागू करण्यात आले.