Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2025-26]

Notes:
13व्या फज्जा इंटरनॅशनल चॅम्पियनशिप वर्ल्ड पॅरा अॅथलेटिक्स ग्रँड प्रिक्सला दुबईमध्ये सुरुवात झाली आहे. पॅरालिम्पियन धरमबीरच्या नेतृत्वाखाली 29 सदस्यीय भारतीय संघ, 43 देशांतील सुमारे 500 पॅरा-अॅथलीट्ससह या स्पर्धेत भाग घेणार आहे.

Notes:
मिनामाता कन्व्हेन्शन ऑन बुध (COP-4) च्या पक्षांच्या परिषदेची चौथी बैठक अलीकडेच बाली, इंडोनेशिया येथे झाली. 10 प्रकारच्या उत्पादनांमध्ये पारा असतो जो टप्प्याटप्प्याने काढून टाकला जाऊ शकतो, तर पारा असलेल्या चार प्रकारच्या उत्पादनांच्या वापराचे जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड येथे COP-5 मध्ये पुनरावलोकन केले जावे, असा निर्णय घेण्यात आला होता. अवैध पारा व्यापार रोखण्यासाठी ‘बाली डिक्लेरेशन’चे अनावरण करण्यात आले.

Notes:
ओडिशा सरकारने अलीकडेच राज्यातील 210 जातींमधील इतर मागासवर्गीय (OBC) लोकांची सामाजिक आणि शैक्षणिक स्थिती निश्चित करण्यासाठी सर्वेक्षण सुरू केले.
राज्य SC, ST आणि मागासवर्गीय मंत्रालयानुसार, सर्वेक्षणाचा उद्देश सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागासवर्गीयांच्या स्थितीबद्दल स्पष्ट चित्र मिळवणे आहे.

Notes:
एशियन डेव्हलपमेंट बँक (ADB) ने नागालँडमधील हवामान-लवचिक शहरी पायाभूत सुविधांची रचना करण्यासाठी USD 2 दशलक्ष प्रकल्प तयारी वित्तपुरवठा (PRF) कर्ज ऑफर करण्यासाठी भारत सरकारसोबत करार केला. नागालँडमधील संस्थात्मक क्षमता बळकट करणे आणि नगरपालिका संसाधनांची जमवाजमव सुधारणे हे या कराराचे उद्दिष्ट आहे.

Notes:
ऑक्सिटेक, यूके-आधारित बायोटेक फर्मने सुरुवातीला ऑक्सफर्ड विद्यापीठात स्थापना केली, जंगली डासांच्या लोकसंख्येला आळा घालण्याच्या प्रयत्नात जनुकीय सुधारित डास सोडले. Oxitec ने यापूर्वीच ब्राझील, पनामा, केमन बेटे आणि मलेशिया येथे जनुकीय सुधारित डासांची चाचणी केली होती, परंतु युनायटेड स्टेट्समध्ये जनुकीय सुधारित डासांची ही पहिली खुली चाचणी होती.

Notes:
भारताच्या केंद्रीय परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाने अलीकडेच त्रिपक्षीय विकास महामंडळ (TDC) नावाचे व्यासपीठ सुरू केले आहे. या फंडामध्ये इंडो-पॅसिफिक प्रदेश आणि इतर प्रदेशांमध्ये गुंतवणुकीसाठी राज्य समर्थनासह खाजगी क्षेत्रांचा समावेश असेल. चीनच्या बेल्ट-रोड इनिशिएटिव्ह (BRI) या जागतिक पायाभूत सुविधा विकास धोरणाला पर्याय उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट आहे. UK BRI साठी 5G, आण्विक आणि हाय-स्पीड रेल्वे तंत्रज्ञान ऑफर करते.

Notes:
‘आझादी का अमृत महोत्सव’ उत्सवाचा एक भाग म्हणून, केंद्र सरकारने ‘मेरी माती मेरा देश’ मोहीम सुरू केली आहे, ज्याचा उद्देश दिल्लीतील कर्तव्य पथावर उद्यान तयार करणे आहे.
भारतातील विविध प्रदेशातून ऑगस्टमध्ये गोळा केलेली माती यासाठी वापरली जाईल. 9 ते 15 ऑगस्ट दरम्यान नियोजित केलेल्या पंचायत स्तरावरील कार्यक्रमांपासून सुरुवात करून, त्यानंतर गाव, ब्लॉक, शहरी स्थानिक संस्था, राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रमांचा या मोहिमेत समावेश आहे.

Notes:
अंतर्गत विस्थापन मॉनिटरिंग सेंटर आणि नॉर्वेजियन निर्वासित परिषदेच्या संयुक्त अहवालानुसार, 2021 मध्ये सुमारे 38 दशलक्ष नवीन अंतर्गत विस्थापन नोंदवले गेले, काही लोकांना वर्षभरात अनेक वेळा पळून जाण्यास भाग पाडले गेले. संघर्ष आणि नैसर्गिक आपत्तींमुळे गेल्या वर्षी लाखो लोकांना त्यांच्याच देशातून पळून जाण्यास भाग पाडले. 2021 मध्ये जगभरात सुमारे 59.1 दशलक्ष लोकांची अंतर्गत विस्थापित म्हणून नोंदणी करण्यात आली होती. युद्धग्रस्त युक्रेनमधील मोठ्या प्रमाणात विस्थापनामुळे या वर्षी ते पुन्हा खंडित होण्याची अपेक्षा आहे.

Notes:
भारताचे उपराष्ट्रपती एम. व्यंकय्या नायडू तीन देशांच्या दौऱ्यावर असून, पश्चिम आफ्रिकन देश सेनेगलला पोहोचले आहेत. भारताने देशासोबत तीन सामंजस्य करारांवर स्वाक्षरी केली 1) राजनैतिक आणि अधिकृत पासपोर्ट धारकांसाठी व्हिसा-मुक्त व्यवस्था; 2) 2022-26 या कालावधीसाठी सांस्कृतिक विनिमय कार्यक्रमाचे (CEP) नूतनीकरण आणि 3) युवकांच्या बाबतीत द्विपक्षीय सहकार्य.

Notes:
गोगलगाईची एक नवीन प्रजाती – Haploptychius sahyadriensis, Haploptychius वंशातील एक तृतीयांश, महाराष्ट्राच्या उत्तर पश्चिम घाटात आढळून आली आहे. कोल्हापुरातील विशाळगड संवर्धन राखीव भागात ही प्रजाती स्थानिक आहे. Haploptychius sahyadriensis इतर भारतीय आणि दक्षिण-पूर्व आशियाई प्रजातींपेक्षा वेगळी आहे. संस्कृतमध्ये सह्याद्री असलेल्या पश्चिम घाटाच्या उत्तर भागातील प्रजातींच्या प्रकारानुसार हे नाव देण्यात आले आहे. भारतामध्ये 1,450 गोगलगाय आणि गोगलगाय आहेत ज्यात ईशान्य भारतात सर्वाधिक विविधता आहे.