Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2025-26]

Notes:
गॅस अथॉरिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड (GAIL) ने इंदूर, मध्य प्रदेश येथे नैसर्गिक वायू प्रणालीमध्ये हायड्रोजन मिसळण्याचा भारतातील पहिला-प्रकारचा प्रकल्प सुरू केला आहे. हायड्रोजन मिश्रित नैसर्गिक वायू अवंतिका गॅस लिमिटेडला पुरवठा केला जाईल, जी इंदूरमध्ये कार्यरत असलेल्या HPCL सह GAIL च्या संयुक्त उपक्रम कंपनीपैकी एक आहे. सिटी गॅस डिस्ट्रिब्युशन (CGD) नेटवर्कमध्ये हायड्रोजन मिश्रित करण्याची व्यवहार्यता स्थापित करण्यासाठी हा एक पथदर्शी प्रकल्प आहे.

Notes:
सेंटर फॉर नॅनो अँड सॉफ्ट मॅटर सायन्सेस (CeNS) च्या भारतीय शास्त्रज्ञांनी यूरियाच्या इलेक्ट्रो-ऑक्सिडेशनपासून हायड्रोजन तयार करण्यासाठी निकेल ऑक्साइड (NiOx) आधारित प्रणाली विकसित केली आहे. युरियाच्या इलेक्ट्रोलिसिसच्या मदतीने ऊर्जा-कार्यक्षम आणि कमी खर्चात हायड्रोजन उत्पादनासाठी ही एक इलेक्ट्रो-कॅटलिस्ट प्रणाली आहे. CENS ही विज्ञान & तंत्रज्ञान विभागाची स्वायत्त संस्था आहे.

Notes:
कुवेत अलीकडेच 53.2 अंश सेल्सिअस (127.7 अंश फॅरेनहाइट) तापमानासह पृथ्वीवरील सर्वात उष्ण ठिकाण बनले आहे. नुकत्याच झालेल्या एका अभ्यासानुसार, राजधानीत उष्णतेमुळे होणाऱ्या मृत्यूंपैकी ६७ टक्के मृत्यू हवामान बदलामुळे झाले आहेत. जागतिक संसाधन संस्थेच्या म्हणण्यानुसार, देश विजेसाठी तेल जाळत आहे आणि दरडोई सर्वोच्च जागतिक कार्बन उत्सर्जित करणार्‍यांमध्ये आहे.

Notes:
हिंदुकुश हिमालय प्रदेश अफगाणिस्तान, बांगलादेश, भूतान, चीन, भारत, म्यानमार, नेपाळ आणि पाकिस्तानमध्ये पसरलेला 3,500 किमी (2,175 मैल) अंतरावर पसरलेला आहे.
अलीकडील अहवालानुसार, असा अंदाज आहे की हिंदूकुश हिमालय प्रदेशातील 75% बर्फ पूर्णपणे नाहीसा होईल, ज्यामुळे पर्वतीय भागात राहणार्‍या 240 दशलक्ष रहिवाशांसाठी धोकादायक पूर आणि पाण्याची टंचाई यासारखे गंभीर परिणाम होतील.

Notes:
स्पेनच्या कार्लोस अल्काराझने सात वेळचा चॅम्पियन नोव्हाक जोकोविचचा पराभव करून पहिले विम्बल्डन विजेतेपद पटकावले. स्पॅनियार्डने पहिले विम्बल्डन विजेतेपद आणि यूएस ओपननंतर दुसरे ग्रँडस्लॅम जिंकले.
त्याने नोव्हाक जोकोविचच्या 24व्या ग्रँडस्लॅम विजेतेपदांच्या विक्रमी बरोबरीच्या आशाही संपुष्टात आणल्या.

Notes:
पाकिस्तान आणि शेजारी इराणच्या सर्वोच्च लष्करी नेतृत्वाने सहकार्य आणि गुप्तचर सामायिकरण वाढवण्यास आणि त्यांच्या सच्छिद्र सीमेवर फुटीरतावादी अतिरेक्यांकडून होणारे हल्ले रोखण्यासाठी कृती करण्यास सहमती दर्शविली.
अफगाणिस्तान आणि इराणला लागून असलेल्या देशाच्या नैऋत्य बलुचिस्तान प्रांतात झालेल्या हल्ल्यांनंतर पाकिस्तानचे शक्तिशाली लष्करप्रमुख जनरल असीम मुनीर यांनी तेहरानला दिलेल्या भेटीदरम्यान हा करार झाला.

Notes:
भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) ने “Adopt a Heritage 2.0” कार्यक्रम सुरू केला ज्या अंतर्गत कॉर्पोरेट्सना त्यांच्या कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (CSR) निधीतून स्मारकांमध्ये सुविधा पुरविण्यासाठी आमंत्रित केले जाते. “Adopt a Heritage 2.0” कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट केंद्रीय संरक्षित स्मारकांवर अभ्यागतांचा अनुभव वाढवणे, सुविधांमध्ये सुधारणा करणे आणि देशाची संस्कृती आणि वारसा मूल्य वाढवणे हे आहे.

Notes:
सप्टेंबर 2023 च्या पहिल्या आठवड्यात, भारताच्या सुमारे 30% भूभागाने वेगवेगळ्या प्रमाणात दुष्काळ अनुभवला, ज्यामुळे शेतकरी आणि अन्न सुरक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण आव्हाने निर्माण झाली. प्रभावित भागात, 11.5% लोकांना गंभीर, अति किंवा अपवादात्मक दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करावा लागला, तर 18.9% लोकांना असामान्य ते मध्यम दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करावा लागला. ही माहिती आयआयटी गांधीनगरच्या जल आणि हवामान प्रयोगशाळेद्वारे संचालित दुष्काळाच्या पूर्वसूचना प्रणाली (DEWS) वरून प्राप्त झाली आहे.

Notes:
13 सप्टेंबर 1948 रोजी भारतीय लष्कराने सुरू केलेल्या ऑपरेशन पोलोला त्याचा 75 वा वर्धापन दिन आहे. हे हैदराबाद संस्थानाचे समाकलित करण्याचे उद्दिष्ट होते, ज्याच्या निजामाने सुरुवातीला 1947 मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर राज्य स्वतंत्र ठेवण्याचा प्रयत्न केला होता. मेजर जनरल जयंतो नाथ चौधरी यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय सैन्याने निजामाच्या विरोधावर वेगाने मात केली आणि शेवटी युद्धविराम झाला. 17 सप्टेंबर आणि मेजर जनरल एल एड्रोसचे 18 सप्टेंबर रोजी आत्मसमर्पण. ऑपरेशन पोलोने हैदराबादला यशस्वीरित्या भारतात समाकलित केले आणि अलिप्ततेचा धोका संपवला.

Notes:
आसामचे राज्यपाल गुलाब चंद कटारिया यांनी क्वालिटी कौन्सिल ऑफ इंडिया (QCI) ने विकसित केलेल्या ‘सरपंच संवाद’ मोबाईल ऍप्लिकेशनचे अनावरण केले. हे अॅप सरपंच संवाद उपक्रमाचा एक भाग आहे, ज्याचे उद्दिष्ट भारतभरातील अंदाजे २.५ लाख सरपंच (निवडलेले गावप्रमुख) यांना जोडण्याचे आहे. हा उपक्रम सरपंचांमध्ये नेटवर्किंग, ज्ञानाची देवाणघेवाण आणि सहकार्यासाठी एक व्यासपीठ उपलब्ध करून देतो.