Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
ज्येष्ठ पुरातत्वशास्त्रज्ञ, कला इतिहासकार आणि पद्मभूषण पुरस्कार विजेते आर नागस्वामी यांचे वयाच्या ९१ व्या वर्षी निधन झाले. ते तामिळनाडू सरकारच्या पुरातत्व विभागाचे पहिले संचालक होते. चोल-युगातील कांस्य नटराज तामिळनाडूत परत आणण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. नागस्वामी यांनी 1973 मध्ये इन्स्टिट्यूट ऑफ एपिग्राफी आणि पुरातत्वशास्त्राची स्थापना केली. त्यांनी कोरकाई, प्राचीन पांड्यन बंदरासह तामिळनाडूमधील अनेक स्थळांचे उत्खनन देखील केले होते.

Notes:
प्रख्यात मराठी कवी विष्णू वामन शिरवाडकर यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी २७ फेब्रुवारीला मराठी भाषा दिवस किंवा मराठी दिन साजरा केला जातो. त्यांना ‘कुसुमाग्रज’ असेही संबोधले जात असे. विशाखा (1942) सह त्यांच्या कार्यांनी लोकांना भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत प्रेरणा दिली. नटसम्राट, पद्मभूषण (1991) आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार यासह अनेक राज्य पुरस्कार आणि राष्ट्रीय पुरस्कारांचे ते प्राप्तकर्ते होते.

Notes:
राष्ट्रीय महिला आयोगाने (NCW) दिल्ली राज्य विधी सेवा प्राधिकरण (DSLSA) च्या सहकार्याने ‘कायदेशीर सहाय्य क्लिनिक’ सुरू केले आहे. महिलांना मोफत कायदेशीर सहाय्य देऊन त्यांच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी ही एकल-खिडकी सुविधा म्हणून काम करेल. DSLSA च्या पॅनेलमधील कायदेशीर सेवा वकिल महिलांना मदत करतील तेथे मोफत कायदेशीर सल्ला आणि समुपदेशन करण्यासाठी महिला या सुविधेमध्ये प्रवेश करू शकतात.

Notes:
मनिला-आधारित आशियाई विकास बँकेने अलीकडेच आपले प्रमुख आशियाई विकास आऊटलूक (ADO) 2022 जारी केले. दक्षिण आशियातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेल्या भारताचा चालू आर्थिक वर्षात (2022-23) 7.5 टक्के आणि पुढील वर्षी आठ टक्क्यांनी ( 2023-24). तसेच 2022 मध्ये दक्षिण आशियाई अर्थव्यवस्थांसाठी सात टक्के सामूहिक वाढीचा अंदाज आहे. दक्षिण आशियामध्ये अफगाणिस्तान, बांगलादेश, भूतान, भारत, मालदीव, नेपाळ, पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांचा समावेश आहे.

Notes:
‘आझादी का अमृत महोत्सव’ उत्सवाचा एक भाग म्हणून, केंद्र सरकारने ‘मेरी माती मेरा देश’ मोहीम सुरू केली आहे, ज्याचा उद्देश दिल्लीतील कर्तव्य पथावर उद्यान तयार करणे आहे.
भारतातील विविध प्रदेशातून ऑगस्टमध्ये गोळा केलेली माती यासाठी वापरली जाईल. 9 ते 15 ऑगस्ट दरम्यान नियोजित केलेल्या पंचायत स्तरावरील कार्यक्रमांपासून सुरुवात करून, त्यानंतर गाव, ब्लॉक, शहरी स्थानिक संस्था, राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रमांचा या मोहिमेत समावेश आहे.

Notes:
स्टेट बँक ऑफ इंडिया रिसर्चच्या अहवालात असे नमूद केले आहे की मूल्यांकन वर्ष 2022-23 (आर्थिक वर्ष 2021-22) मध्ये भारित सरासरी उत्पन्न वाढून 13 लाख रुपये झाले आहे आणि 2047 मध्ये ते 49.7 लाख रुपयांपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे. त्यात कमी उत्पन्नातून संक्रमणाचा उल्लेख आहे.
गट ते उच्च उत्पन्न गट आणि पूर्वी उत्पन्नाचा अहवाल न देणाऱ्या कर भरणाऱ्यांच्या संख्येत वाढ झाली आहे.

Notes:
उत्तराखंड सरकार आपत्तीग्रस्त शहरे आणि शहरांचे सर्वंकष सर्वेक्षण करणार आहे.
उत्तराखंड भूस्खलन शमन आणि व्यवस्थापन केंद्राने जाहीर केले की शहरांचे जिओफिजिकल आणि जिओ-मॅपिंग तपासणी सर्वेक्षणाचा भाग असेल.
या वर्षी जानेवारीत, जोशीमठमधील जमीन कमी होण्याच्या संकटाने देशाचे लक्ष वेधून घेतले.

Notes:
चांद्रयान-3 चे लँडर मॉड्यूल म्हणून चंद्रावर यशस्वीरित्या उतरणारा भारत हा चौथा देश ठरला आहे.
इस्रोची महत्त्वाकांक्षी तिसरी चंद्र मोहीम चांद्रयान-3 चे लँडर मॉड्यूल (LM) चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरले.
यामुळे हा पराक्रम गाजवणारा आणि पृथ्वीच्या एकमेव नैसर्गिक उपग्रहाच्या अज्ञात दक्षिण ध्रुवावर पोहोचणारा हा केवळ चौथा देश बनला आहे.

Notes:
पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष (EAC-PM) डॉ बिबेक देबरॉय यांनी भारतातील विषमतेची स्थिती अहवाल प्रसिद्ध केला. हे स्पर्धात्मकतेसाठी संस्थेने आरोग्य, शिक्षण, घरगुती वैशिष्ट्ये आणि श्रमिक बाजार या क्षेत्रातील असमानतेच्या माहितीसह तयार केले आहे. अहवालानुसार, वर्षानुवर्षे कमाई वाढली असली तरी, त्या वाढीचे फायदे मुख्यत्वे केंद्रित राहिले आहेत आणि यामुळे गरीब आणखी किरकोळ झाले आहेत.

Notes:
वस्तू आणि सेवा कर (GST) 1 जुलै 2017 रोजी देशाच्या संपूर्ण अप्रत्यक्ष कर संरचनेत सुधारणा करण्यासाठी आणि कर प्रशासन आणि अनुपालन सुधारण्यासाठी लागू करण्यात आला. या प्रणालीच्या अंमलबजावणीला पाच वर्षे पूर्ण झाली आहेत. 31 मार्च 2022 पर्यंत भारतातील कर बेसमध्ये 1.36 कोटी सक्रिय GST नोंदणींमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. मे 2022 च्या महसुलाने INR 1.41 लाख कोटींचा टप्पा गाठला आहे आणि GST संकलन 11 महिन्यांत रु. 1 लाख कोटी पार केले आहे.