Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2025-26]

Notes:
स्वीडनने कोकिंग कोळसा जाळण्यापासून हायड्रोजन जाळण्यापर्यंतची काही प्रक्रिया बदलून स्टील उत्पादनातील कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी एक पथदर्शी प्रकल्प सुरू केला आहे. HYBRIT किंवा Hydrogen Breakthrough Iron-making Technology – हा स्टील दिग्गज SSAB, खाण कंपनी LKAB आणि स्वीडिश सरकारी मालकीची पॉवर फर्म वॅटनफॉल यांचा संयुक्त उपक्रम आहे. वर्ल्ड स्टील असोसिएशनच्या मते, प्रत्येक मेट्रिक टन स्टीलच्या उत्पादनातून दुप्पट कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जित होतो.

Notes:
सेंट्रल बोर्ड ऑफ अप्रत्यक्ष कर आणि सीमाशुल्क (CBIC) ने कापसाच्या आयातीसाठी सीमा शुल्क आणि कृषी पायाभूत सुविधा विकास उपकर मधून सूट अधिसूचित केली. या सवलतीमुळे कापड साखळी-सूत, फॅब्रिक, कपडे आणि मेक-अप यांना फायदा होईल आणि कापड उद्योग आणि ग्राहकांना दिलासा मिळेल. कच्च्या कापसावर 5% बेसिक कस्टम ड्युटी (BCD) आणि 5% कृषी पायाभूत सुविधा आणि विकास उपकर (AIDC) हटवण्याची मागणी उद्योग करत आहेत.

Notes:
केंद्र पुरस्कृत योजनांच्या अंमलबजावणीवर देखरेख ठेवण्यासाठी न्याय विकास पोर्टल नुकतेच सुरू करण्यात आले.
यामध्ये या योजनांचा निधी, दस्तऐवजीकरण, प्रकल्प निरीक्षण आणि मंजूरी याबाबत माहिती दिली जाते.
न्याय विभाग 1993-94 पासून जिल्हा आणि अधीनस्थ न्यायपालिकेसाठी पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी केंद्र प्रायोजित योजना (CSS) लागू करत आहे.

Notes:
देशातून हद्दपार झालेल्या बेलारूसी विरोधी नेत्या स्वेतलाना तिखानोव्स्काया यांना नुकतेच अण्णा लिंड पारितोषिक मिळाले आहे.
अण्णा लिंड पारितोषिक, 100,000 स्वीडिश क्रोनर (USD 9,400), प्रामुख्याने महिला आणि तरुणांना प्रोत्साहन देण्यासाठी दिले जाते जे अण्णा लिंडच्या भावनेने, उदासीनता, पूर्वग्रह, अत्याचार आणि अन्यायाविरुद्ध काम करण्याचे धैर्य दाखवतात.

Notes:
FY23 च्या सुधारित अर्थसंकल्पीय अंदाजांवर आधारित, एकूण वित्तीय आरोग्य स्कोअरकार्डमध्ये महाराष्ट्र पहिल्या स्थानावर आहे, त्यानंतर छत्तीसगड, ओरिसा, तेलंगणा आणि झारखंड आहे. FY24 च्या पहिल्या अर्थसंकल्पीय अंदाजांवर आधारित, महाराष्ट्र, छत्तीसगड आणि तेलंगणा ही प्रमुख तीन राज्ये आहेत, प्रमुख 17 राज्यांच्या आर्थिक आरोग्यावरील अहवाल दर्शवितो. हे 4 राजकोषीय मापदंडांवर आधारित आहे–वित्तीय तूट; स्वतःचा कर महसूल, राज्य कर्ज पातळी (त्यांच्या वैयक्तिक सकल राज्य देशांतर्गत उत्पादनाची टक्केवारी म्हणून) आणि महसूल प्राप्तीवर व्याज देय.

Notes:
जागतिक एड्स लस दिन’ दरवर्षी 18 मे रोजी आरोग्यसेवा व्यावसायिक, संशोधक, स्वयंसेवक आणि सुरक्षित आणि प्रभावी प्रतिबंधात्मक एचआयव्ही लस शोधण्यासाठी केलेल्या कार्यासाठी समुदाय सदस्यांचा सन्मान करण्यासाठी साजरा केला जातो. हे 18 मे 1997 रोजी अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष बिल क्लिंटन यांनी दिलेले स्मरण देखील आहे ज्यात त्यांनी एचआयव्हीचा प्रसार नियंत्रित करणार्‍या प्रभावी आणि प्रतिबंधात्मक एचआयव्ही लसीच्या गरजेवर जोर दिला होता. 2020 च्या शेवटी, 37.7 दशलक्ष लोक एचआयव्ही ग्रस्त होते आणि 0.68 दशलक्ष लोक एड्स-संबंधित आजारांमुळे मरण पावले.

Notes:
श्रीलंकेत, राष्ट्रपती गोटाबाया राजपक्षे यांच्या अखंड अधिकारांवर अंकुश ठेवण्याच्या उद्देशाने संविधानातील प्रस्तावित 21 वी दुरुस्ती मंत्रिमंडळासमोर सादर करण्यात आली. श्रीलंकेचे नवे पंतप्रधान रानिल विक्रमसिंघे म्हणाले की, ही दुरुस्ती पक्षाच्या नेत्यांमध्ये त्यांच्या निरीक्षणासाठी वितरित केली जाईल, त्यानंतर ती अंतिम मंजुरीसाठी मंत्रिमंडळाकडे पाठवली जाईल. 2020 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत मोठ्या विजयानंतर, राजपक्षे कुटुंबाने राष्ट्रपतींचे अधिकार पुनर्संचयित करण्यासाठी घटना दुरुस्ती केली.

Notes:
सात श्रीमंत देशांच्या गटाच्या (G7) अधिकार्‍यांनी 27 मे 2022 रोजी घोषित केले की ते 2035 पर्यंत त्यांच्या उर्जा क्षेत्रातून हरितगृह वायू उत्सर्जन मोठ्या प्रमाणात दूर करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतील. बर्लिनमधील G-7 बैठकीतील मंत्र्यांनीही उच्च पातळीचे उद्दिष्ट जाहीर केले. 2030 पर्यंत कार्बनमुक्त रस्ते क्षेत्र, म्हणजे शून्य उत्सर्जन करणारी वाहने दशकाच्या अखेरीस विक्रीवर वर्चस्व राखतील.

Notes:
कर्नाटक सरकारने विविध सरकारी योजनांतर्गत वितरीत केल्या जाणार्‍या लाभांपर्यंत शेतकर्‍यांना सहज प्रवेश मिळावा यासाठी योजनांसाठी आधार-आधारित, सिंगल-विंडो नोंदणीसाठी सॉफ्टवेअर सुरू केले आहे.शेतकरी नोंदणी & युनिफाइड बेनिफिशरी इन्फॉर्मेशन सिस्टिम (FRUITS) सॉफ्टवेअर आधार कार्ड आणि कर्नाटकची भूमी डिजिटलाइज्ड भूमी अभिलेख प्रणाली वापरून एकल नोंदणीची सुविधा देते. राज्याचे कृषी, फलोत्पादन, पशुसंवर्धन, महसूल, अन्न, नागरी पुरवठा आणि मत्स्यव्यवसाय या विभागांचा या उपक्रमांतर्गत समावेश आहे.

Notes:
ऑस्ट्रेलियाचा फलंदाज डेव्हिड वॉर्नर सचिन तेंडुलकरला मागे टाकून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक शतके करणारा सलामीवीर बनला आहे. ३६ वर्षीय फलंदाजाने दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात हा टप्पा गाठला. वॉर्नरचे हे ४६ वे आंतरराष्ट्रीय शतक आहे, जे सलामीवीराचे सर्वाधिक आहे.