Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
फिलीन इन्फेक्शियस पेरिटोनिटिस (एफआयपी), कोरोनाव्हायरसचा एक मांजरीचा ताण, सायप्रसमधील मांजरांच्या लोकसंख्येवर विनाशकारी परिणाम घडवत आहे.
या रोगाच्या जलद प्रसाराचा विशेषतः बेटावरील भटक्या मांजरींवर परिणाम झाला आहे, जे मानवांप्रती त्यांच्या मैत्रीपूर्ण वर्तनासाठी ओळखले जातात.
सायप्रस, अधिकृतपणे सायप्रस प्रजासत्ताक, पूर्व भूमध्य समुद्रात स्थित एक बेट देश आहे.

Notes:
झारखंड आणि आंध्र प्रदेशानंतर राजस्थान हे भारतातील तिसरे राज्य आहे जिथे युरेनियम सापडले आहे. सीकर जिल्ह्यातील रोहिल येथे दुर्मिळ खनिज आढळते. या दुर्मिळ खनिजाच्या उत्खननासाठी राजस्थान सरकारने भारतीय युरेनियम कॉर्पोरेशनला इरादा पत्र (LoI) जारी केले आहे.

Notes:
राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांनी मजुरांच्या किमान वेतनात दररोज २६ रुपयांनी वाढ करण्यास मंजुरी दिली आहे. ही वाढ 1 जानेवारी 2023 पासून लागू होईल. राजस्थानच्या कर्मचारी राज्य विमा (ESI) योजनेअंतर्गत नोंदणीकृत विमाधारक कर्मचारी आणि त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांना देखील ESI श्रेणी अंतर्गत मुख्यमंत्री चिरंजीवी आरोग्य विमा योजनेचा लाभ मिळेल, अशी घोषणा त्यांनी केली.

Notes:
पुलिकुलम सारख्या देशी गुरांच्या जातींमध्ये स्वारस्य पुनरुत्थान होत आहे विशेषत: तामिळनाडू भारतातील जलीकट्टू या लोकप्रिय स्थानिक खेळाशी या जातीच्या संबंधामुळे पुलिकुलम ही एक बहुमुखी ड्राफ्ट आणि गेम ब्रीड म्हणून प्रसिद्ध आहे.
पुलिकुलम देशी गुरांच्या जाती  मूळ शिवगंगा जिल्ह्यातील पुलिकुलम गावातून तमिळनाडूतील आहेत.
पालिंगू मधु, मणी मधु, जल्लीकट्टू मधु, मट्टू मधु, आणि किलाकट्टू मधु अशा विविध नावांनी ओळखले जाणारे हे गुरे स्थलांतरित कळप म्हणून पाळले जातात.

Notes:
केळीचे शहर म्हणून ओळखले जाणारे मध्य प्रदेशातील बुरहानपूर जिल्हा प्रशासनाच्या सहकार्याने वार्षिक केळी महोत्सवाचे आयोजन करत आहे.
दोन-दिवसीय कार्यक्रम केळी महोत्सव एक-जिल्हा एक-उत्पादन कार्यक्रमांतर्गत 18,325 शेतकऱ्यांचा समावेश असलेल्या 23,650 हेक्टर केळी लागवडीसह बुरहानपूरच्या कृषी सामर्थ्यावर लक्ष्य वेधतो.
या प्रदेशात 16 लाख मेट्रिक टन केळीचे उत्पन्न होते जे 1,700 कोटी रुपयांच्या महत्त्वपूर्ण विक्री उलाढालीत योगदान देते.
देशभरातील कंपन्या, तज्ञ आणि शास्त्रज्ञांना बुरहानपूरच्या कृषी पराक्रमाचे प्रदर्शन करून गुंतवणूक आकर्षित करण्याचा या महोत्सवाचा उद्देश आहे.

Notes:
श्री सर्बानंद सोनोवाल केंद्रीय MoPSW आणि आयुष मंत्री, यांनी ‘ओशन ग्रेस’, 60T बोलार्ड पुल टग आणि मेडिकल मोबाईल युनिट (MMU) चे उद्घाटन केले.
MoPSW अंतर्गत कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडने विकसित केलेले ओशन ग्रेस हे भारताचे पहिले ASTDS टग आहे.
MMU हा बंदराच्या कॉर्पोरेट सामाजिक जबाबदारीचा भाग आहे.
श्री श्रीपाद नाईक आणि शंतनू ठाकूर यांसारख्या मान्यवरांनी हजेरी लावलेला हा कार्यक्रम पंतप्रधान मोदींच्या आत्मनिर्भर भारत  उपक्रमाशी सुसंगत आहे.

Notes:
सार्वजनिक उपक्रम विभागाने इंडियन रिन्यूएबल एनर्जी डेव्हलपमेंट एजन्सी लिमिटेड (IREDA) ला नवरत्न दर्जा बहाल केला आहे. नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाच्या अंतर्गत 1987 मध्ये स्थापित IREDA एक नॉन-बँकिंग वित्तीय संस्था म्हणून कार्य करते. नवरत्न दर्जा विशिष्ट निकषांच्या आधारावर दिला जातो, ज्यामध्ये सातत्यपूर्ण उच्च कामगिरी, जसे की गेल्या पाच वर्षांपैकी तीन वर्षातील सामंजस्य करारांमध्ये ‘उत्कृष्ट’ किंवा ‘अतिशय चांगले’ रेटिंग मिळवणे यांचा समावेश आहे.

Notes:
14-15 मे 2024 रोजी वॉशिंग्टन डीसी येथे आफ्रिकन प्राधान्यक्रमांवरील भारत-अमेरिका संवादाची दुसरी फेरी आयोजित करण्यात आली.
श्री पुनीत आर. कुंडल आणि श्री सेवाला एन. मुडे यांनी भारतीय शिष्टमंडळाचे नेतृत्व केले.
तर सुश्री मेरी कॅथरीन फी यांनी यूएस संघाचे नेतृत्व केले.
संवाद आफ्रिकेतील विकासात्मक प्रकल्पांवरील सहकार्याला प्रोत्साहन देतो.
आफ्रिकन प्राधान्यक्रमांशी संरेखित करतो.
भारताच्या अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात आफ्रिकन युनियनचा G20 मध्ये समावेश झाल्यानंतरचा हा पहिला संवाद आहे.

Notes:
अदानी समूहाच्या विझिंजम बंदराचा पहिला टप्पा केरळमधील कोवलम समुद्रकिनाऱ्याजवळील भारतातील पहिले अनन्य ट्रान्स-शिपमेंट बंदर पूर्ण झाले आहे. याला 12 जुलै रोजी त्याचे पहिले मदरशिप मिळेल, हा एक मोठा टप्पा आहे.
दिव्या एस. अय्यर यांनी व्यवस्थापित केलेले विझिंजम हे बंदर वर्षाच्या अखेरीस पूर्ण व्यावसायिक कामकाज सुरू करेल अशी अपेक्षा आहे.
विझिंजम बंदर हे भारतातील पहिले अर्ध-स्वयंचलित कंटेनर टर्मिनल आणि हायड्रोजन आणि अमोनिया सारख्या हिरव्या इंधनांसाठी जागतिक बंकरिंग हब देखील असेल.
18-मीटरच्या नैसर्गिक मसुद्यासह विझिंजम बंदर मोठ्या कंटेनर जहाजांना सामावून घेऊ शकते आणि युरोप, पर्शियन गल्फ आणि सुदूर पूर्व यांना जोडणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय शिपिंग मार्गापासून 10 नॉटिकल मैलांवर रणनीतिकदृष्ट्या स्थित आहे.
विझिंजम आंतरराष्ट्रीय बंदर हा प्रकल्प अदानी विझिंजम पोर्ट्स प्रायव्हेट लिमिटेडने सार्वजनिक-खासगी भागीदारीमध्ये विकसित केला आहे.

Notes:
शेनयांग कृषी विद्यापीठाच्या संशोधकांनी करंट बायोलॉजीमधील निष्कर्ष प्रकाशित केले ज्यामध्ये असे दिसून आले आहे की वोल्बॅचिया बॅक्टेरियाने नर संतती पूर्णपणे काढून टाकण्यासाठी वास्प एनकार्सिया फॉर्मोसामध्ये फेरफार केला आहे. सुमारे 60% कीटकांमध्ये आढळणारे वोल्बॅचिया जैविक कीटक नियंत्रणात भूमिका बजावते. एन्कार्सिया फॉर्मोसा पांढरी माशी अप्सरांना लक्ष्य करते, अंडी घालते जी अळ्यांमध्ये उबवते.