Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
कुंबलांगी हे देशातील पहिले सॅनिटरी नॅपकिनमुक्त गाव ठरले आहे. हे केरळच्या एर्नाकुलम जिल्ह्यात आहे. एर्नाकुलम मतदारसंघात राबविण्यात येत असलेल्या ‘अवलकायी’ (तिच्यासाठी) मोहिमेचा हा एक भाग आहे, ज्या अंतर्गत 18 आणि त्याहून अधिक वयाच्या महिलांना मासिक पाळीचे कप वाटले जातात. केरळच्या राज्यपालांनी कुंबलांगी हे आदर्श गाव म्हणून घोषित केले. भारतातील पहिल्या मॉडेल टुरिस्ट व्हिलेजचे बिरुदही याला मिळाले आहे.

Notes:
केरळ आणि ब्राझीलमधील संशोधकांच्या पथकाने ‘झायलोफागा नंदनी’ नावाच्या दुर्मिळ, खोल समुद्रातील मोलस्कची नवीन प्रजाती ओळखली आहे. Xylophagaidae कुटुंबातील मोलस्कची ओळख पूर्व अरबी समुद्रातून झाली आहे. लाकूड कंटाळवाणा, लहान प्रजातींना प्रोफेसर बिजॉय नंदन, डीन, सागरी विज्ञान संकाय, कोचीन विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विद्यापीठ (CUSAT) यांचे नाव देण्यात आले आहे.

Notes:
गुजरात सरकारने क्रीडा धोरण 2022-27 चे अनावरण केले, जे आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या प्रशिक्षण सुविधांसह चार नवीन उच्च कार्यप्रदर्शन केंद्र (HPC) स्थापन करण्याचा प्रयत्न करते. चार नवीन HPCs पैकी एक खास पॅरा-अॅथलीट्ससाठी असेल. तसेच राज्यात क्रीडासाहित्य उत्पादन क्लस्टर स्थापन करण्याचा प्रयत्न केला आहे. HPCs आणि आठ उत्कृष्टता केंद्रे स्थापन करण्यासाठी खाजगी क्षेत्राच्या सहभागाला प्रोत्साहन दिले जाईल.

Notes:
ग्रामीण विकास मंत्रालयाने 2022-23 या आर्थिक वर्षासाठी ग्रामीण रोजगार हमी कार्यक्रम NREGS अंतर्गत नवीन वेतन दर अधिसूचित केले आहेत. केवळ 10 राज्यांना 5 टक्क्यांहून अधिक दरवाढ मिळाली तर तीन राज्यांमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही. MGNREGA मजुरीचे दर CPI-AL (ग्राहक किंमत निर्देशांक-कृषी कामगार) मधील बदलांनुसार निश्चित केले जातात. 2022-23 मध्ये गोव्यात सर्वाधिक वाढ नोंदवली गेली आहे जिथे नवीन वेतन 315 रुपये प्रतिदिन आहे.

Notes:
जैन धर्माचे २४ वे आणि शेवटचे तीर्थंकर महावीर यांची जयंती जगभरातील जैन लोक महावीर जयंती म्हणून साजरी करतात. यावर्षी महावीर जयंती 14 एप्रिल रोजी येते. जैन महावीरांनी सांगितलेल्या पाच तत्त्वांचे पालन करतात: अहिंसा, सत्य, अस्तय, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह.

Notes:
एक महान भारतीय नेते बी.आर. आंबेडकर यांची १३१ वी जयंती १४ एप्रिल रोजी देशभरात साजरी करण्यात आली. व्यवसायाने न्यायशास्त्रज्ञ आणि अर्थशास्त्रज्ञ, त्यांनी जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदा आणि न्याय मंत्री म्हणून काम केले. भारतीय संविधानाचा मसुदा तयार करण्यात आणि दलितांच्या हक्कांसाठी उभे राहिल्याबद्दल आंबेडकरांचे स्मरण केले जाते. 1990 मध्ये, त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न – भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

Notes:
राज्यसभेने खाण आणि खनिजे (विकास आणि नियमन) दुरुस्ती विधेयक, 2023 मंजूर केले, ज्याने खाजगी क्षेत्राला लिथियमसह सहा अणु खनिजे तसेच सोने आणि चांदी सारख्या खोलवर बसलेल्या खनिजांचे उत्खनन करण्याची परवानगी दिली.
भूतकाळात, सर्व 12 अणु खनिजांचे उत्खनन आणि शोध केवळ सरकारी मालकीच्या घटकांसाठी राखीव होते.

Notes:
उत्तर प्रदेश मंत्रिमंडळाने 20,000 ते 1 लाख लोकसंख्या असलेल्या 100 सर्वात मागास शहरी भागात ‘आकांक्षी शहर योजना’ लागू करण्यास मान्यता दिली आहे. या योजनेंतर्गत केंद्र आणि राज्य सरकारच्या कार्यक्रमांसह, तसेच खासदार आणि आमदार निधीसह सरकारी योजनांमधून निधीद्वारे प्रकल्प कार्यान्वित केले जातील. या 100 महत्त्वाकांक्षी शहरी भागांची निवड 762 शहरी भागांमध्ये NITI आयोगाने निश्चित केलेल्या 16 पॅरामीटर्सवर आधारित असेल.

Notes:
NITI आयोगाचा एक भाग असलेल्या अटल इनोव्हेशन मिशनने नवी दिल्ली येथे रॅपिड इनोव्हेशन आणि स्टार्टअप विस्तार (RISE) प्रवेगक कार्यक्रम सादर केला.
हा उपक्रम स्टार्टअप्स आणि लहान ते मध्यम आकाराच्या उद्योगांना (SMEs) वर्तुळाकार अर्थव्यवस्था तंत्रज्ञान आणि उपायांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी, भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील सहकार्याला चालना देण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.

Notes:
शांतिनिकेतन, पश्चिम बंगालच्या बीरभूम जिल्ह्यातील विद्यापीठ शहर, नुकतेच युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत समाविष्ट केले गेले.
शांतिनिकेतनला UNESCO-मान्यताप्राप्त जागतिक वारसा स्थळ म्हणून ओळखणारा केंद्र-मंजूर बोर्ड शेवटी विश्व-भारतीने त्या ठिकाणी उभारला आहे आणि त्यात रवींद्रनाथ टागोरांचा उल्लेख आहे.
शांतिनिकेतन – देबेंद्रनाथ टागोर यांनी स्थापन केलेले आहे.
विश्व-भारतीचे निवासस्थान, त्यांचे पुत्र रवींद्रनाथ यांनी स्थापन केलेल्या विद्यापीठाला – युनेस्कोने जागतिक वारसा दर्जा दिला होता.
त्यानंतर काही वेळातच त्या जागेवर चिन्हांकित फलक आले होते आणि त्यावर फक्त कुलपती नरेंद्र मोदी आणि तत्कालीन कुलगुरू विद्युत चक्रवर्ती यांची नावे होती.