Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2025-26]

Notes:
NITI Aayog ने ‘Blended Finance द्वारे भारतातील हेल्थकेअर रीइमेजिनिंग’ नावाचा अहवाल प्रसिद्ध केला. अहवालानुसार, देशातील सुमारे 65 टक्के रुग्णालयातील खाटा काही राज्यांमध्ये केंद्रित असलेल्या जवळपास 50 टक्के लोकसंख्येची पूर्तता करतात. लोकांना आरोग्य सुविधांमध्ये समान प्रवेश मिळावा यासाठी खाटांची संख्या किमान 30 टक्क्यांनी वाढवायला हवी यावरही अहवालात भर देण्यात आला आहे.

Notes:
केंद्र सरकारने 2022-27 या आर्थिक वर्षांसाठी ‘न्यू इंडिया साक्षरता कार्यक्रम’ मंजूर केला आहे ज्यामध्ये देशातील प्रौढ शिक्षणाच्या सर्व पैलूंचा समावेश असेल. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) 2020 च्या अनुषंगाने हा कार्यक्रम जाहीर करण्यात आला आहे. ‘प्रौढ शिक्षण’ याला आता ‘सर्वांसाठी शिक्षण’ असे संबोधले जाईल. 2011 च्या जनगणनेनुसार, देशातील अ-साक्षरांची संख्या (15 वर्षे आणि त्यावरील) 25.76 कोटी (9.08 कोटी पुरुष आणि 16.68 कोटी महिला) होती.

Notes:
वाइल्डलाइफ इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाच्या प्राथमिक अहवालानुसार पश्चिम बंगालमधील सुंदरबनमध्ये खारफुटीच्या डेल्टा पेक्षा जास्त वाघ आहेत. नुकत्याच झालेल्या व्याघ्रगणनेच्या आधारे हा अहवाल तयार करण्यात आला असून झोनमधील मानव-वन्यजीव संघर्षाच्या वाढीवर लक्ष केंद्रित केले आहे. अहवालानुसार, प्रतिकूल भूप्रदेशात, वाहून नेण्याची क्षमता प्रति 100 चौरस किमी तीन ते पाच वाघांची असते आणि अनेक ब्लॉक्समध्ये त्याची घनता त्यापेक्षा जास्त असते.

Notes:
ज्वालामुखी दे फुएगो हा ग्वाटेमाला (मेक्सिकोच्या दक्षिणेस, मध्य अमेरिकन देश) मधील सर्वात सक्रिय स्ट्रॅटोव्होल्कॅनो आहे.
नुकताच ज्वालामुखीचा उद्रेक होण्यास सुरुवात झाली आहे परिणामी 1,000 लोकांना बाहेर काढण्यात आले आहे.
ज्वालामुखीचा शेवटचा उद्रेक 2018 मध्ये झाला होता, जी देशातील एक मोठी आपत्ती होती 215 लोक मारले गेले आणि अनेक बेपत्ता झाले.

Notes:
ग्रामीण विकास मंत्री गिरीराज सिंह यांनी आझादी का अमृत महोत्सव अंतर्गत ‘आझादी से अंत्योदय तक’ 90 दिवसीय आंतर-मंत्रालयीन मोहीम सुरू केली. ओळखले गेलेले जिल्हे 100 भारतीय स्वातंत्र्य सैनिकांच्या जन्मस्थानाशी जोडलेले आहेत. MoRD, MoW & CD, MoL&E, MoSD&E, DH&FW, DFS, DSJ&E, DA&FW आणि DAH&D या 9 केंद्रीय मंत्रालयांच्या आणि विभागांच्या 17 लाभार्थी योजनांसह 75 जिल्ह्यांना संतृप्त करण्याचे या मोहिमेचे उद्दिष्ट आहे.

Notes:
हर्षदा शरद गरुड हिने ग्रीसमधील हेरक्लिओन येथे IWF ज्युनियर वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये वेटलिफ्टिंगमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारी पहिली भारतीय बनून इतिहास रचला. तिने 45 किलोग्रॅम वजनी गटात 153 किलो वजन उचलून पोडियमवर अव्वल स्थान पटकावले. 18 वर्षीय खेळाडूपूर्वी, IWF ज्युनियर वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये पदक जिंकणारे फक्त दोन भारतीय आहेत. मीराबाई चानूने 2013 मध्ये कांस्य तर अचिंता शिऊलीने गेल्या वर्षी रौप्यपदक जिंकले होते.

Notes:
केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते महात्मा गांधी सेतू या देशातील सर्वात लांब स्टील पुलाचे उद्घाटन करण्यात आले. राष्ट्रीय महामार्ग-19 वर 1,742 कोटी रुपये खर्चून पाटणा आणि हाजीपूर दरम्यान गंगा नदीवर 5.6 किमी लांबीचा पूल पुन्हा बांधण्यात आला आहे. बिहारमध्ये 13,585 कोटी रुपयांच्या 15 राष्ट्रीय महामार्ग प्रकल्पांची पायाभरणीही मंत्र्यांनी केली.

Notes:
हिमाचल प्रदेश राज्यात तीन दिवसीय आंतरराष्ट्रीय साहित्य महोत्सवउन्मेष आयोजित करण्यात आला होता. केंद्रीय सांस्कृतिक राज्यमंत्री अर्जुन राम मेघवाल यांच्या हस्ते महोत्सवाचे उद्घाटन करण्यात आले. 60 हून अधिक भाषांचे प्रतिनिधित्व करणारे 15 देशांतील 425 लेखक, कवी, अनुवादक, समीक्षक आणि व्यक्तिमत्त्व या कार्यक्रमात सहभागी होत आहेत. केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्रालय आणि साहित्य अकादमी यांनी हिमाचल प्रदेश कला आणि संस्कृती विभागाच्या सहकार्यानेआझादी का अमृत महोत्सव या महोत्सवाचे आयोजन केले आहे.

Notes:
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स (IISc) कॅम्पस, बेंगळुरू येथे मेंदू संशोधन केंद्र (CBR) चे उद्घाटन केले. 280 कोटी रुपये खर्चून केंद्राची स्थापना करण्यात आली आहे. ही पहिली संशोधन सुविधा म्हणून विकसित केली गेली आहे जी वय-संबंधित मेंदूच्या विकारांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी पुराव्यावर आधारित सार्वजनिक आरोग्य हस्तक्षेप प्रदान करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण संशोधन करण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

Notes:
गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (MoHUA) ने अटल मिशन फॉर रिजुवनेशन अँड अर्बन ट्रान्सफॉर्मेशन (AMRUT) या प्रमुख योजनेअंतर्गत “पाण्यासाठी महिला, महिलांसाठी पाणी” अभियान सुरू केले.
मंत्रालयाच्या नॅशनल अर्बन लिव्हलीहुड मिशन (NULM) च्या भागीदारीत हे सुरू करण्यात आले.
ओडिशा अर्बन अकादमी नॉलेज पार्टनर आहे.