Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
XPoSat (X-Ray Polarimeter Satellite) हे भारताचे पहिले ध्रुवीय मिशन आहे.
सध्या ते इस्रो आणि रमण संशोधन संस्था बांधत आहेत.
इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, “XPoSat अत्यंत परिस्थितीत चमकदार खगोलीय क्ष-किरण स्त्रोतांच्या विविध गतिशीलतेचा अभ्यास करेल” आणि दोन पेलोड वाहून नेतील.
अत्यंत परिस्थितीत चमकदार खगोलीय क्ष-किरण स्त्रोतांच्या विविध गतिशीलतेचा अभ्यास करणे हे जगातील दुसरे ध्रुवीय मिशन आहे.

Notes:
ऑस्ट्रेलिया, इटली आणि ब्राझीलच्या संशोधन संघांनी इजिप्शियन राजा तुतानखामनच्या ममी केलेल्या कवटीच्या डिजिटल मॉडेलचा वापर केला आणि चेहरा पुन्हा तयार करण्यात यशस्वी झाला.
फॉरेन्सिक तज्ञ आणि मानववंशशास्त्रज्ञांसह संशोधकांच्या एका संघाने प्रगत तंत्रांचा वापर करून राजा तुतानखामनच्या चेहऱ्याची नवीन डिजिटल पुनर्रचना तयार केली आहे.

Notes:
केंद्रीय रसायन आणि खते मंत्री मनसुख मांडविया यांनी नियामक प्राधिकरणांना उत्पादन संयंत्रांची जोखीम-आधारित तपासणी आणि ऑडिट करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
एमएसएमई फार्मा क्षेत्रासाठी टप्प्याटप्प्याने शेड्यूल एम अनिवार्य केले जाईल असेही त्यांनी जोडले.
औषध आणि सौंदर्य प्रसाधने कायदा 1940 चा शेड्यूल एम भाग फार्मास्युटिकल्ससाठी ‘गुड मॅन्युफॅक्चरिंग प्रॅक्टिसेस’ संबंधित आहे ज्याचे पालन भारतातील फार्मास्युटिकल उत्पादन युनिट्सनी केले पाहिजे.

Notes:
आंध्र प्रदेश वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम (WEF) च्या ग्लोबल नेटवर्क ऑफ अॅडव्हान्स्ड मॅन्युफॅक्चरिंग हब्स (AMHUBs) मध्ये सामील झाला आहे. WEF च्या वार्षिक दावोस बैठकीच्या प्रसंगी, राज्य सरकार आणि WEF यांनी “शेपिंग द फ्युचर ऑफ अॅडव्हान्स्ड मॅन्युफॅक्चरिंग अँड व्हॅल्यू चेन्स” या विषयावर प्लॅटफॉर्म भागीदारीची देवाणघेवाण केली. आंध्र प्रदेश हे मोबिलिटीचे भविष्य आणि “मूव्हिंग इंडिया” उपक्रमांसाठी निवडलेले पहिले राज्य आहे.

Notes:
न्यू यॉर्कच्या गव्हर्नर कॅथी हॉचुल यांनी 21 वर्षाखालील न्यू यॉर्ककरांना अर्ध-स्वयंचलित रायफल खरेदी करण्यापासून प्रतिबंधित करणाऱ्या 10 सार्वजनिक सुरक्षा-संबंधित विधेयकांवर स्वाक्षरी केली. यासह, प्राणघातक सामूहिक गोळीबारानंतर प्रमुख बंदूक नियंत्रण उपक्रम राबविणारे न्यूयॉर्क हे पहिले राज्य आहे. सार्वजनिक सुरक्षा-संबंधित बिलांमध्ये नवीन बंदुकांमध्ये मायक्रो-स्टॅम्पिंग आवश्यक असणारे एक समाविष्ट आहे, जे बंदुकीशी संबंधित गुन्ह्यांचे निराकरण करण्यात कायद्याची अंमलबजावणी करण्यास मदत करू शकते.

Notes:
‘प्रिन्स ऑफ राईस’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या कोरापुट काळजीरा तांदळाला नुकताच भौगोलिक संकेतांचा दर्जा मिळाला आहे. ओडिशाच्या कोरापुट जिल्ह्यातील देशी, स्थानिक शेतकऱ्यांनी पिढ्यानपिढ्या या सुगंधी तांदूळाची लागवड केली आहे. कोथिंबीरीच्या बियांसारखे, ते उत्कृष्ट पौष्टिक आणि स्वयंपाकाचे गुण वाढवते. हजारो वर्षांपासून या प्रदेशातील आदिवासी समुदायांनी पिकवलेला तांदूळ त्याच्या काळा रंग, मोहक सुगंध आणि समृद्ध चव यासाठी साजरा केला जातो. पारंपारिक शहाणपण सूचित करते की ते स्मरणशक्ती, मधुमेह नियंत्रण, हिमोग्लोबिन पातळी वाढवते आणि चयापचय वाढवते. शिवाय, या सुवासिक धान्यामध्ये विविध औषधी गुणधर्म आहेत, ज्यात अँटिस्पास्मोडिक, पोटासंबंधी, रक्तवर्धक, बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा पदार्थ, तुरट आणि शामक यांचा समावेश आहे. कोरापुट जिल्ह्यातील टोला, पत्रपुट, पुजारीपूट, बालीगुडा आणि मोहुली यांसारख्या भागात हे पिकते.

Notes:
पशुसंवर्धन विभाग & दुग्धव्यवसाय, भारत सरकारने, जागतिक पशु आरोग्य संघटनेला (WOAH) 26 पोल्ट्री कंपार्टमेंट उच्च पॅथोजेनिसिटी एव्हियन इन्फ्लूएंझापासून मुक्त असल्याची पुष्टी करणारी स्वयं-घोषणा प्रदान केली आहे. जागतिक अंडी दिनानिमित्त 13 ऑक्टोबर 2023 रोजी WOAH द्वारे या स्वयंघोषणाला अधिकृतपणे मान्यता देण्यात आली. WOAH ही 1924 मध्ये स्थापन झालेली एक आंतरसरकारी संस्था आहे जी प्राण्यांच्या रोग नियंत्रणाचे समन्वय, समर्थन आणि प्रोत्साहन देते. याचे मुख्यालय पॅरिस येथे आहे.

Notes:
जागतिक बँक आणि आशियाई विकास बँकेसह बहुपक्षीय विकास बँका (MDBs) मजबूत करण्यासाठी G20 तज्ञ पॅनेल, त्यांच्या दृष्टिकोनात बदल करण्याचा सल्ला देत आहे. या पॅनलमध्ये एनके सिंग आणि लॉरेन्स समर्स हे सह-संयोजक आहेत. अहवालानुसार, वैयक्तिक प्रकल्पांना निधी देण्याऐवजी, या बँकांनी राष्ट्रीय सरकारांद्वारे निर्धारित केल्यानुसार, क्षेत्र-विशिष्ट फोकस आणि दीर्घकालीन परिवर्तन धोरण असलेल्या कार्यक्रमांना प्राधान्य दिले पाहिजे.

Notes:
एनर्जी एफिशिएन्सी सर्व्हिसेस लिमिटेड (EESL), उर्जा मंत्रालयाच्या अंतर्गत सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांचा समावेश असलेल्या संयुक्त उपक्रमाने, राष्ट्रीय कार्यक्षम स्वयंपाक कार्यक्रम (NECP) आणि ऊर्जा कार्यक्षम पंखे कार्यक्रम (EEFP) असे दोन अग्रगण्य कार्यक्रम सादर केले आहेत.
हे उपक्रम भारतातील स्वयंपाकाच्या पद्धती बदलण्याचा प्रयत्न करतात आणि ऊर्जा-कार्यक्षम पंख्यांचे महत्त्व अधोरेखित करतात.
या कार्यक्रमांचा एक भाग म्हणून, देशभरात ऊर्जा-कार्यक्षम तंत्रज्ञान आणि पद्धतींचा प्रचार आणि अंमलबजावणी करण्याचे EESL चे उद्दिष्ट आहे.

Notes:
मुख्य न्यायमूर्तींच्या कार्यकारी आदेशाविरुद्धची याचिका फेटाळताना मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाने ‘त्वरित न्याय मिळण्याचा अधिकार हा मूलभूत अधिकार आहे’ असे म्हटले आहे.
जिल्हा न्यायालयांना प्रत्येक तिमाहीत त्यांच्या 25 जुन्या खटल्यांचा निपटारा करण्यास सांगितले आहे.
जर न्यायालय एका तिमाहीत त्याच्या सर्वात जुन्या 25 खटल्यांचा निपटारा करण्यात अयशस्वी ठरले, तर आदेशानुसार उर्वरित पुढील तिमाहीत त्यांच्या लक्ष्यात जोडले जातील.
या आदेशाविरोधात मध्य प्रदेशातील वकिलांनी प्रदीर्घ संप पुकारला होता.