Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]
मराठी चालू घडामोडी 2026-27. MPSC परीक्षांसह सर्व सरळसेवा परीक्षांसाठी दैनिक 20 प्रश्नमंजुषा मराठीत. GKToday कडून MCQs चे मूळ आणि अधिकृत संग्रह
11. उर्जा मंत्रालयाच्या अंतर्गत स्थापन झालेल्या ऊर्जा आणि संबंधित क्षेत्रांसाठी ‘पॉलिसी अॅडव्होकसी आर्म’चे नाव काय आहे?
[A] पॉवर फाउंडेशन
[B] ऊर्जा फाउंडेशन
[C] ग्रीन पॉवर फाउंडेशन
[D] सेंट्रल पॉवर सोसायटी
Show Answer
Correct Answer: A [ पॉवर फाउंडेशन]
Notes:
NTPC, Powergrid, REC, PFC, NHPC, THDC, NEEPCO, आणि SJVN सह केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (CPSEs) यांनी ‘पॉवर फाउंडेशन’, एक सोसायटी म्हणून नोंदणी केली आहे. हे पॉवर आणि संबंधित क्षेत्रांसाठी प्राथमिक धोरण वकिली शाखा म्हणून काम करते. राज्ये आणि उद्योगांना संशोधनात मदत करणे आणि भारताच्या ऊर्जा परिवर्तनासाठी उपाय विकसित करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. आर के सिंग, ऊर्जा आणि नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्री, सोसायटीचे अध्यक्ष आहेत.
12. कोणती संस्था ‘अॅडव्हायझरी कमिटी ऑन लिव्हरेजिंग रेग्युलेटरी अँड टेक्नॉलॉजी सोल्यूशन्स (ALeRTS)’ शी संबंधित आहे?
[A] RBI
[B] सेबी
[C] नाबार्ड
[D] NHB
Show Answer
Correct Answer: B [ सेबी]
Notes:
बाजार नियामक SEBI ने नियामक आणि तंत्रज्ञान समाधान (ALeRTS) चा लाभ घेण्यासाठी सल्लागार समितीची पुनर्रचना केली आहे. सात सदस्यीय पॅनेलचे नेतृत्व आता सुनील बाजपेयी करणार आहेत, जे भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) चे माजी प्रमुख सल्लागार (माहिती तंत्रज्ञान) आहेत.
13. वेदर फोरकास्टिंग अॅप विकसित करण्यासाठी कोणत्या संस्थेने भारतीय हवामान विभाग (IMD) सोबत भागीदारी केली आहे?
[A] IISc, बेंगळुरू
[B] आयआयटी बॉम्बे
[C] भारतीय अंतराळ विज्ञान आणि तंत्रज्ञान संस्था
[D] भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था, पुणे
Show Answer
Correct Answer: B [ आयआयटी बॉम्बे]
Notes:
इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT बॉम्बे) ने गाव, शहर आणि जिल्हा स्तरावर हवामान उपाय विकसित करण्यासाठी पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या (MoES) भारतीय हवामान विभागाशी (IMD) भागीदारी केली आहे. या सहकार्यामुळे IIT-B ला सेन्सर्स आणि ड्रोन-आधारित स्मार्ट मॉनिटरिंग सिस्टम, हवामान-स्मार्ट कृषी तंत्रज्ञान, बुद्धिमान पूर्व चेतावणी प्रणाली, पवन ऊर्जा आणि उष्णतेच्या लाटेचा अंदाज विकसित करण्यात मदत होईल.
14. वाइल्डलाइफ प्रोटेक्शन सोसायटी ऑफ इंडिया (WPSI) नुसार 2023 मध्ये वाघांच्या मृत्यूत कोणत्या राज्याने आघाडी घेतली?
[A] राजस्थान
[B] मध्य प्रदेश
[C] महाराष्ट्र
[D] बिहार
Show Answer
Correct Answer: C [महाराष्ट्र]
Notes:
वाइल्डलाइफ प्रोटेक्शन सोसायटी ऑफ इंडिया (WPSI) च्या मते, 1 जानेवारी ते 25 डिसेंबर 2023 या कालावधीत भारताने विक्रमी 204 वाघ गमावले.
हे एका दशकातील सर्वाधिक वाघ मृत्यू असल्याचे म्हटले जाते.
भारतामध्ये यावर्षी 52 वाघांच्या मृत्यूसह महाराष्ट्र पहिल्या क्रमांकावर आहे तर मध्य प्रदेश 45 मृत्यूसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
नैसर्गिक कारणे, वाघांमधील भांडण, शिकारी, रस्ते/रेल्वे अपघात इत्यादी कारणे आहेत.
उच्च मृत्यूदर भारतासाठी चिंताजनक आहे ज्याला जागतिक स्तरावर व्याघ्र संवर्धनातील एक उज्ज्वल स्थान म्हणून ओळखले जाते.
संपूर्ण भारतात वाघांची संख्या 2018 मध्ये 2,967 वरून 2022 मध्ये 3,167 झाली.
15. कोणत्या राज्य सरकारने अधिकृतपणे काजी नेमू (Citrus Limon) हे राज्य फळ म्हणून घोषित केले आहे?
[A] नागालँड
[B] मणिपूर
[C] आसाम
[D] सिक्कीम
Show Answer
Correct Answer: C [आसाम]
Notes:
आसामच्या राज्य सरकारने काजी नेमू (Citrus Limon) या प्रदेशातील एक विशिष्ट लिंबू जातीला अधिकृत ‘राज्य फळ’ म्हणून नियुक्त केले आहे.
राज्याचे कृषी मंत्री अतुल बोरा यांनी राज्य आणि तेथील लोकांसाठी पारंपारिक आणि पौष्टिक महत्त्व याबरोबरच फळाच्या सांस्कृतिकतेवर प्रकाश टाकत निर्णय जाहीर केला.
16. कॅशलेस व्यवहारांसाठी स्मार्ट पेमेंट कार्ड लाँच करण्यासाठी भारतातील कोणत्या बँकेने अलीकडे AIIMS सह सहकार्य केले?
[A] SBI
[B] HDFC
[C] ICICI
[D] AXIS
Show Answer
Correct Answer: A [SBI]
Notes:
केंद्रीय आरोग्य मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी नवी दिल्ली येथील ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेस येथे AIIMS-SBI स्मार्ट पेमेंट कार्ड लाँच केले.
या कार्डचे उद्दिष्ट रूग्णांसाठी त्रास-मुक्त पेमेंट सुलभ करणे, रोख घेऊन जाण्याची गरज दूर करणे हे आहे.
कोणत्याही सेवा शुल्काशिवाय विनामूल्य प्रदान केलेले, कार्ड रुग्णाच्या युनिक हॉस्पिटल आयडेंटिफिकेशन नंबर आणि आयुष्मान भारत आरोग्य खाते आयडीशी जोडलेले आहे.
‘एक AIIMS, एक कार्ड’ असे संबोधले जाणारा उपक्रम या सेवांचा देशभरातील सर्व AIIMS संस्थांमध्ये विस्तार करण्याची योजना आखत आहे.
17. SCORES 2.0 हा उपक्रम कोणत्या संस्थेने सुरू केला?
[A] RBI
[B] सेबी
[C] नाबार्ड
[D] IEA
Show Answer
Correct Answer: B [सेबी]
Notes:
सेबीने सिक्युरिटीज मार्केटमधील गुंतवणुकदारांसाठी तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी SCORES 2.0 लाँच केले.
सिस्टीममध्ये ऑटो-राउटिंग, ऑटो-एस्केलेशन आणि नियुक्त संस्थांद्वारे मॉनिटरिंग, तक्रारींचे निराकरण करण्याची टाइमलाइन कमी करते. SCORES हे तक्रारी नोंदविण्याचे ऑनलाइन व्यासपीठ आहे.
18. एअर इंडियाच्या ग्लोबल एअरपोर्ट ऑपरेशन्सचे प्रमुख म्हणून नुकतीच कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
[A] जयराज षणमुगम
[B] एस. मुकुंद
[C] विनय मोहन
[D] आलोक ठाकूर
Show Answer
Correct Answer: A [जयराज षणमुगम]
Notes:
एअर इंडियाने त्याच्या Vihaan.AI परिवर्तन कार्यक्रमादरम्यान 25 वर्षीय उद्योग क्षेत्रातील दिग्गज जयराज षणमुगम यांची ग्लोबल एअरपोर्ट ऑपरेशन्सचे प्रमुख म्हणून नियुक्ती केली.
सिंगापूर एअरलाइन्स, कतार एअरवेज आणि जेट एअरवेजमधील त्यांच्या कौशल्यासाठी प्रसिद्ध असलेले षणमुगम यांचे उद्दिष्ट ग्राहकांचा अनुभव आणि ऑपरेशनल कार्यक्षमता वाढवणे आहे.
टाळेबंदी आणि कर्मचाऱ्यांच्या मूल्यमापनासह एअरलाइनची अलीकडील पुनर्रचना, वाढीव परिणामकारकता आणि संघटनात्मक अनुकूलतेसाठी टाटा समूहाच्या दृष्टीकोनाशी संरेखित आहे.
शनमुगम यांच्याकडून एअर इंडियाच्या कामकाजात लक्षणीय सुधारणा घडवून आणण्याच्या अपेक्षा आहेत.
19. कोणत्या राज्याने या प्रदेशात खगोल पर्यटनाला चालना देण्यासाठी 3 दिवसीय ‘नक्षत्र सभा’ आयोजित केली होती?
[A] हिमाचल प्रदेश
[B] हरियाणा
[C] उत्तराखंड
[D] मध्य प्रदेश
Show Answer
Correct Answer: C [उत्तराखंड]
Notes:
खगोल पर्यटनाला चालना देण्यासाठी उत्तराखंड सरकारने अलीकडेच तीन दिवसीय ‘नक्षत्र सभेचे’ आयोजन केले आहे, ज्याचे उद्दिष्ट राज्याला खगोलीय उत्साही लोकांसाठी सर्वोच्च गंतव्यस्थान म्हणून स्थान देण्याचे आहे.
मसुरी येथील जॉर्ज एव्हरेस्ट शिखरावर आयोजित या कार्यक्रमात हिमालयातील शिखरे आणि दून व्हॅली या प्रदेशातील विस्मयकारक दृश्ये दाखवण्यात आली.
नक्षत्र सभा हा उपक्रम हरित, साहसी आणि निरोगी पर्यटनासह बहुआयामी पर्यटनाला चालना देण्याच्या उत्तराखंडच्या व्यापक धोरणाचा एक भाग आहे.
नक्षत्र सभा शाश्वत अनुभव शोधणाऱ्या विविध प्रवाशांना राज्याचे आवाहन वाढवते.
20. ‘Xylitol’ म्हणजे काय?
[A] लघुग्रह
[B] कृत्रिम स्वीटनर
[C] मलेरियाची लस
[D] आक्रमक तण
Show Answer
Correct Answer: B [कृत्रिम स्वीटनर]
Notes:
अलीकडील अभ्यासात असे दिसून आले आहे की कृत्रिम स्वीटनर xylitol मुळे आरोग्यास धोका निर्माण होऊ शकतो, ज्यामुळे हृदयविकाराचा झटका आणि स्ट्रोक सारख्या हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी घटनांची शक्यता वाढते.
साखरेचा अल्कोहोल Xylitol हे शुगर-फ्री च्युइंगम्स, मधुमेहासाठी अनुकूल पदार्थ आणि तोंडी काळजी उत्पादनांमध्ये गोड म्हणून मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते.
Xylitol हे साखर आणि अल्कोहोलच्या रेणूंचे गुणधर्म एकत्र करते आणि नैसर्गिकरित्या किंवा कृत्रिमरित्या वनस्पतींच्या सामग्रीमधून प्राप्त केले जाते.
Xylitol हे त्याच्या सेवनाशी संबंधित संभाव्य आरोग्यविषयक चिंता अधोरेखित करते.