Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
एका अभ्यासात चेतावणी देण्यात आली आहे की आक्रमक नॉन-नेटिव्ह मुंग्यांची प्रजाती, रेड फायर अँटी (सोलेनोप्सिस इनव्हिटा), इटलीमध्ये स्थापित झाली आहे आणि जागतिक गरमीमुळे युरोप आणि यूकेला धोका निर्माण झाला आहे. या मुंग्यांना शक्तिशाली डंक असतो, पिकांचे नुकसान होते आणि ते विद्युत उपकरणांना संक्रमित करू शकतात. ते जलद गतीने “सुपर वसाहती” तयार करतात, अपृष्ठवंशी प्राणी, पृष्ठवंशी प्राणी आणि वनस्पतींचे शिकार करतात आणि स्थानिक मुंग्या, कीटक आणि शाकाहारी प्राण्यांना अन्नासाठी स्पर्धा करतात. रेड फायर मुंगीला जागतिक स्तरावर सर्वात विनाशकारी आक्रमक प्रजातींपैकी एक मानले जाते, ज्यामुळे दरवर्षी अंदाजे $6 अब्ज नुकसान होते.

Notes:
अलीकडे, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाच्या समर्थनासह IIT कानपूरच्या c3ihub द्वारे TTPs (रणनीती, तंत्र आणि प्रक्रिया) आधारित सायबर गुन्हे अन्वेषण फ्रेमवर्क, एक नवीन सायबर क्राइम तपास साधन विकसित केले गेले आहे. हे फ्रेमवर्क सर्वसमावेशक उपाय ऑफर करते, कायद्याची अंमलबजावणी करणार्‍या एजन्सींना सायबर गुन्ह्यांचा प्रभावीपणे मुकाबला करण्यास आणि देशातील सायबर क्राइम क्रियाकलाप लक्षणीयरीत्या कमी करण्यास सक्षम करते.

Notes:
ब्रिटनचे पंतप्रधान ऋषी सुनक हे यावर्षी नोव्हेंबरमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सुरक्षा शिखर परिषद आयोजित करणार आहेत. हे तंत्रज्ञानाद्वारे सादर केलेल्या धोक्यांवर चर्चा करण्यासाठी सरकार, तंत्रज्ञान कंपन्या आणि विद्वानांना एकत्र आणेल. ब्रिटनच्या शिखर परिषदेला अधिकारी पाठवायचे की नाही यावर युरोपियन युनियन विचार करत आहे.

Notes:
तमिळनाडू सरकारने चुकीची माहिती, द्वेषयुक्त भाषण आणि खोट्या बातम्यांचा प्रसार रोखण्यासाठी एक उपाय म्हणून तथ्य-तपासणी युनिट (FCU) स्थापन करण्याचा आदेश जारी केला आहे.
सरकारी आदेशानुसार, या युनिटमध्ये 80 कर्मचारी सदस्य असतील आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अशा समस्यांचे निराकरण करण्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करून, विविध मीडिया प्लॅटफॉर्मवर दिशाभूल करणाऱ्या सामग्रीचे निराकरण करण्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट असेल.

Notes:
इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मद्रास आणि मंडी येथील संशोधकांनी नॉथापोडाइट्स निमोनियाना वनस्पती पेशींमध्ये कर्करोगविरोधी औषध कॅम्पटोथेसिन (CPT) चे उत्पादन वाढवण्यासाठी चयापचय अभियांत्रिकी तंत्रांचा यशस्वीपणे उपयोग केला आहे.
कॅम्पटोथेसिन हे कॅन्सरविरोधी औषधाच्या शिशाचे अणू म्हणून काम करते जे टोपोटेकन आणि इरिनोटेकन सारख्या उच्च-मूल्याच्या औषधांच्या विकासात योगदान देते.
मूलतः पूर्व आशियातील कॅम्पटोथेका अक्युमिनाटा आणि भारतातील नोथापोडाइट्स निमोनियापासून काढलेले, कॅम्पटोथेसिनला हवामानातील बदलामुळे आणि त्याच्या उत्खननासाठी मोठ्या प्रमाणात जंगलतोड यामुळे धोका आहे ज्यामुळे या वनस्पतींची स्थिती धोक्यात आली आहे.

Notes:
पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी अलीकडेच गुजरातमधील कच्छ जिल्ह्यात मोरोधरो ही हडप्पा काळातील तटबंदीची वस्ती शोधून काढली.
2,600 ते 1,300 BCE पर्यंतची तटबंदीची वस्ती हडप्पा कालावधीपर्यंत पसरलेली आहे.
मोरोधरो पूर्वेकडून पश्चिमेकडे 102 मीटर आणि उत्तर ते दक्षिण 58 मीटर वसलेली असून या तटबंदीला 3.3 मीटर जाडीची भिंत आहे.
या वैशिष्ट्यांमध्ये 10x10m व्यासपीठ, एक विहीर, दफन केर्न्स आणि छिद्रित जार शेर्डसह हडप्पाची भांडी यांचा समावेश आहे.
धोलावीरातील सापडलेल्या मोरोधरो हडप्पा काळातील तटबंदीची वस्ती शोधामुळे या प्राचीन संस्कृतीवर लक्ष्य वेधले गेले.

Notes:
2024 WHO ग्लोबल हिपॅटायटीस अहवाल भारताच्या उच्च प्रसारावर लक्ष्य वेधतो.
हिपॅटायटीस बी चे 2.9 कोटी आणि हिपॅटायटीस सी चे 0.55 कोटी प्रकरणे आहेत.
जागतिक हिपॅटायटीस समिट दरम्यान जाहीर करण्यात आलेले WHO 2030 पर्यंत हिपॅटायटीस नष्ट करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. अहवालाचे महत्त्व जागरूकता, लसीकरण आणि आरोग्यसेवा अधोरेखित करतो.
2022 मध्ये भारतात 50,000 नवीन हिपॅटायटीस बी, 1.4 लाख हेपेटायटीस सी प्रकरणे आणि 1.23 लाख मृत्यू झाले.
तातडीच्या कारवाईच्या गरजेवर जोर देऊन निदान आणि उपचार दर कमी आहेत.

Notes:
यमुनेची सर्वात मोठी उपनदी यूपीच्या बलिया येथे आंघोळ करताना टोन्स नदीत दोन जण बुडाले.
उत्तराखंडमधील बंदरपंच पर्वतापासून उगम पावलेला तो गढवाल आणि हिमाचल प्रदेशातून जातो.

Notes:
हरियाणा सरकारला ई-इनिशिएटिव्हजवर प्रतिक्रियेचा सामना करावा लागत आहे.
PPP ला गोपनीयतेच्या समस्या आणि विसंगतींचा सामना करावा लागतो, ज्यामुळे गैरसोय होते.
मेरी फसल मेरा ब्योरा जरी फायदेशीर असले तरी त्याची अंमलबजावणी खराब आहे आणि त्रुटी आहेत, ज्यामुळे फसवणूक आणि भ्रष्टाचार होतो.
PPP चे उद्दिष्ट ‘पेपरलेस’ आणि ‘फेसलेस’ राज्य लाभांचे वितरण, अद्वितीय कौटुंबिक आयडी प्रदान करणे.
2022 मध्ये लाँच करण्यात आलेल्या मेरी फसल मेरा ब्योराचे उद्दिष्ट प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांच्या तक्रारी सुलभ करणे हे आहे.

Notes:
मेजर राधिका सेन काँगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकमधील भारतीय शांतीरक्षक यांना 2023 साठी संयुक्त राष्ट्रांचा लष्करी लिंग अधिवक्ता पुरस्कार मिळाला.
MONUSCO सोबत सेवा करत मेजर राधिका सेनने एंगेजमेंट प्लाटूनचे नेतृत्व केले.