Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) च्या पाटणा मंडळाने नालंदा जिल्ह्यातील जागतिक वारसा स्थळ असलेल्या ‘नालंदा महाविहारा’च्या आवारात दोन 1200 वर्षे जुने लघु स्तूप शोधून काढले आहेत. दगडात कोरलेले स्तूप, बुद्धाच्या आकृत्या दाखवतात. व्होटिव्ह स्तूप हे लहान, पोर्टेबल स्तूप आहेत जे सामान्यत: धातू, माती किंवा दगडाने बनलेले असतात आणि बौद्ध मंदिरे किंवा देवस्थानांमध्ये अर्पण म्हणून वापरले जातात. ते थेरवाद आणि महायान बौद्ध धर्मात वापरले जातात.

Notes:
फिनलंडने भारतीय टेक कर्मचाऱ्यांना तेथे कामासाठी स्थलांतरित होण्यासाठी आमंत्रित केले आहे, जागतिक टेक कंपन्यांनी हजारो कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढून टाकल्यामुळे संधी दिली आहे. फिनलंडमध्ये 10,000 हून अधिक भारतीय काम आणि शिक्षणासाठी राहतात.
2030 पर्यंत काम-आधारित स्थलांतर आणि तिप्पट अभ्यास-आधारित स्थलांतर करण्याचे फिनलंडचे उद्दिष्ट आहे. व्यवसाय फिनलंड, नाविन्यपूर्ण निधी आणि व्यापार, प्रवास आणि गुंतवणूक यासाठी सरकारी संस्था, डिसेंबर 2022 मध्ये, प्रतिभा गतिशीलतेसाठी भारतीय उद्योग महासंघासोबत सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली.

Notes:
टकीला मासा (Zoogoneticus tequila) ज्याला जंगलात नामशेष घोषित केले गेले होते ते त्याच्या मूळ मेक्सिकोमध्ये पुन्हा आणले गेले आहे. फक्त 70 मिमी पर्यंत वाढणाऱ्या या लहान माशाची इंग्लंडमधील चेस्टर प्राणीसंग्रहालयातील मत्स्यालयात पैदास करण्यात आली. आक्रमक, विदेशी माशांच्या प्रजाती आणि जलप्रदूषणामुळे 2003 मध्ये मासे जंगलातून नाहीसे झाले.

Notes:
केंद्रीय अवजड उद्योग मंत्री महेंद्र नाथ पांडे यांनी हैदराबाद येथे भारतातील पहिल्या BHEL-निर्मित ‘कोळसा ते मिथेनॉल’ (CTM) पायलट प्लांटचे उद्घाटन केले. हा 0.25 TPD (टन प्रतिदिन) क्षमतेचा CTM पायलट प्लांट BHEL द्वारे स्वदेशी डिझाइन, विकसित आणि स्थापित केला आहे. उच्च राख असलेल्या भारतीय कोळशापासून ते 99 टक्क्यांहून अधिक शुद्धतेसह मिथेनॉल तयार करत आहे.

Notes:
KPAC ललिता या मल्याळम चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेत्री यांचे नुकतेच वयाच्या ७४ व्या वर्षी निधन झाले. त्यांनी पाच दशकांहून अधिक काळातील कारकिर्दीत ५०० हून अधिक चित्रपट केले आहेत. पाच दशकांच्या कारकिर्दीत या अभिनेत्याने 500 हून अधिक चित्रपट केले. तिने वयाच्या 10 व्या वर्षी थिएटर आर्टिस्ट म्हणून काम करायला सुरुवात केली आणि KPAC (केरळ पीपल्स आर्ट क्लब), कम्युनिस्ट विचारसरणीचा प्रचार करणार्‍या डाव्या विचारसरणीचा एक भाग बनली.

Notes:
‘मेस आयनाक साइट’ आणि ‘बामियानचे बुद्ध’ अफगाणिस्तानमध्ये आहेत. अफगाणिस्तानातील तालिबान राजवटीने मेस आयनाकमधील प्राचीन बुद्ध मूर्तींचे संरक्षण करण्याची घोषणा केली आहे. ही एक तांब्याची खाण आहे, जिथे तालिबान चिनी गुंतवणुकीची अपेक्षा करत आहेत. जेव्हा तालिबानचे अफगाणिस्तानवर राज्य होते, तेव्हा त्यांनी तोफखाना, स्फोटके आणि रॉकेट वापरून बामियानमधील शतकानुशतके जुन्या बुद्ध मूर्तींची नासधूस केली. UNESCO ने 2003 मध्ये बामियान बुद्धांच्या अवशेषांचा जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत समावेश केला.

Notes:
डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ कॉंगो, डीआरसी पूर्व आफ्रिकन समुदायाचा (ईएसी) सातवा सदस्य म्हणून प्रवेश घेणार आहे. विलक्षण राज्यांच्या शिखर परिषदेत, DR काँगोचे औपचारिकपणे आभासी सत्रात स्वागत केले जाईल. डीआरसीला प्रदेशातील दोन मुख्य बंदरांमध्ये प्रवेश मिळेल – मोम्बासा आणि दार एस सलाम, तसेच व्यापार, राजकीय आणि सुरक्षा सहकार्य देखील प्राप्त होईल. बुरुंडी, केनिया, रवांडा, दक्षिण सुदान, टांझानिया आणि युगांडा हे इतर सदस्य आहेत.

Notes:
नोबेल पारितोषिकांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी जबाबदार असलेल्या नोबेल फाउंडेशनने जाहीर केले आहे की या वर्षीच्या नोबेल पारितोषिक विजेत्यांना अतिरिक्त 1 दशलक्ष स्वीडिश मुकुट मिळतील, ज्यामुळे एकूण आर्थिक पुरस्कार 11 दशलक्ष स्वीडिश मुकुटांवर (अंदाजे $986,000) पोहोचतील. 2012 मध्ये, आर्थिक बाबींमुळे बक्षिसाची रक्कम 10 दशलक्ष मुकुटांवरून 8 दशलक्ष इतकी कमी करण्यात आली. त्यानंतर, 2017 मध्ये ही रक्कम 9 दशलक्षपर्यंत वाढवण्यात आली आणि 2020 मध्ये ती 10 दशलक्षपर्यंत वाढली, ती 2012 पूर्वीच्या पातळीवर पुनर्संचयित केली.

Notes:
भारतातील किरकोळ चलनवाढ, ग्राहक किंमत निर्देशांक CPI च्या संदर्भात, सप्टेंबरमध्ये तीन महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर, 5.02% पर्यंत कमी झाली. शिवाय, चलनवाढ RBI च्या 2%-6% च्या वरच्या सहनशीलतेच्या खाली आली. आरबीआयने स्पष्ट केले आहे की ते 4% महागाईचे लक्ष्य ठेवत आहे आणि कर्जाचे दर कमी करण्यासाठी 6% च्या खाली असलेला आकडा पुरेसा नाही.

Notes:
प्रख्यात शास्त्रीय पियानोवादक आणि कंडक्टर डॅनियल बेरेनबोइम आणि पॅलेस्टिनी शांतता कार्यकर्ते अली अबू अववाद यांना संयुक्तपणे 2023 साठी शांतता, निःशस्त्रीकरण आणि विकासासाठी प्रतिष्ठित इंदिरा गांधी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
हा पुरस्कार इस्रायलमधील तरुण आणि लोकांना एकत्र आणण्यात त्यांच्या अपवादात्मक योगदानाची दखल घेतो.
इस्रायल-पॅलेस्टाईन संघर्षाच्या अहिंसक निराकरणासाठी अरब जग उस्ताद डॅनियल बेरेनबोईम, त्यांच्या अपवादात्मक कामगिरीसाठी आणि सांस्कृतिक समज आणि शांततापूर्ण सहकार्याला चालना देण्यासाठी संगीताचा एक साधन म्हणून वापर करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांसाठी ओळखले जाते, त्यांना संगीताच्या सार्वत्रिक भाषेद्वारे सामाजिक आणि सांस्कृतिक अंतर भरून काढण्यात त्यांच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेबद्दल मान्यता देण्यात आली आहे.
अली अबू अव्वाद, एक प्रख्यात पॅलेस्टिनी शांतता कार्यकर्ता, त्याच्या शांतता-निर्माण प्रयत्नांसाठी ओळखला गेला आहे.
ज्यात “रूट्स” या उपक्रमाची सह-संस्थापना आणि सामाजिक विकासाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी आणि अहिंसक मार्ग तयार करण्यासाठी इस्रायलचा ताबा संपवण्याच्या दिशेने समर्पित सामूहिक स्वतंत्र चळवळ Taghyeer स्थापन करणे समाविष्ट आहे.
शांतता, निःशस्त्रीकरण आणि विकासासाठी इंदिरा गांधी पारितोषिक हा आंतरराष्ट्रीय शांतता, नि:शस्त्रीकरण आणि विकासासाठी उत्कृष्ट योगदान देणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांना दरवर्षी दिला जाणारा एक प्रतिष्ठित पुरस्कार आहे.