Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]
मराठी चालू घडामोडी 2026-27. MPSC परीक्षांसह सर्व सरळसेवा परीक्षांसाठी दैनिक 20 प्रश्नमंजुषा मराठीत. GKToday कडून MCQs चे मूळ आणि अधिकृत संग्रह
11. यूएस सेन्सस ब्युरोनुसार, 2023 च्या नवीन वर्षाच्या दिवशी जगाची लोकसंख्या किती असेल?
[A] ५.९ अब्ज
[B] ७.९ अब्ज
[C] ९.९ अब्ज
[D] 11.9 अब्ज
Show Answer
Correct Answer: B [ ७.९ अब्ज]
Notes:
यूएस सेन्सस ब्युरोने म्हटले आहे की 2023 च्या नवीन वर्षाच्या दिवशी जगाची लोकसंख्या 7.9 अब्ज होईल असा अंदाज आहे. जानेवारी 2022 पासून ही वाढ 73.7 दशलक्ष इतकी आहे आणि मागील वर्षाच्या तुलनेत जागतिक लोकसंख्येमध्ये 0.9 टक्के वाढ झाली आहे. जनगणना ब्युरोने अंदाज केला आहे की जानेवारी 2023 मध्ये जागतिक स्तरावर दर सेकंदाला 4.3 जन्म आणि दोन मृत्यू होतील.
12. डझनभर चित्त्यांच्या स्थलांतरासाठी भारतासोबत कोणत्या देशाने करार केला?
[A] इजिप्त
[B] दक्षिण आफ्रिका
[C] ऑस्ट्रेलिया
[D] अर्जेंटिना
Show Answer
Correct Answer: B [ दक्षिण आफ्रिका]
Notes:
पुढील दशकात डझनभर आफ्रिकन चित्ता भारतात आणण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेने भारतासोबत करार केला आहे. सप्टेंबरमध्ये, नामिबियापासून 8,000 किमीच्या प्रवासानंतर मध्य भारतातील कुनो नॅशनल पार्कमध्ये आठ आफ्रिकन चित्ता सोडण्यात आले.
13. ‘ऑल इंडिया सर्व्हे ऑन हायर एज्युकेशन (AISHE)’ नुसार, मागील सर्वेक्षणाच्या तुलनेत 2019-20 मध्ये उच्च शिक्षणातील एकूण नोंदणीचा कल काय आहे?
[A] वाढले
[B] कमी झाले
[C] तसाच राहिला
[D] काही बदल नाही
Show Answer
Correct Answer: A [ वाढले]
Notes:
शिक्षण मंत्रालयाने अलीकडेच उच्च शिक्षणावरील अखिल भारतीय सर्वेक्षण (AISHE) 2020-2021 प्रसिद्ध केले आहे. उच्च शिक्षणातील एकूण नोंदणी 2019-20 मध्ये 3.85 कोटींवरून 2020-21 मध्ये जवळपास 4.14 कोटी झाली आहे. महिला नोंदणी 2.01 कोटी झाली आहे आणि एकूण नोंदणी प्रमाण 2019-20 मध्ये 25.6 वरून 27.3 पर्यंत वाढले आहे.
मंत्रालय 2011 पासून AISHE आयोजित करत आहे, जे विद्यार्थी नोंदणी, शिक्षकांचा डेटा, पायाभूत माहिती, आर्थिक माहिती यासारख्या मापदंडांची तपशीलवार माहिती गोळा करते.
14. 2018 ते 2022 या कालावधीत कोणत्या देशात 1200 हून अधिक पॅंगोलिन अवैध वन्यजीव व्यापारात सापडले आहेत?
[A] चीन
[B] भारत
[C] संयुक्त राज्य
[D] बांगलादेश
Show Answer
Correct Answer: B [ भारत]
Notes:
जागतिक पॅंगोलिन दिन फेब्रुवारीच्या तिसऱ्या शनिवारी साजरा केला जातो, ज्याचा उद्देश या अद्वितीय सस्तन प्राण्यांबद्दल जागरुकता वाढवणे आहे. आंतरराष्ट्रीय ना-नफा संस्था TRAFFIC ने जागतिक पॅंगोलिन दिनाच्या पूर्वसंध्येला एक तथ्य पत्रक प्रसिद्ध केले आहे. 2018 ते 2022 या कालावधीत भारतातील बेकायदेशीर वन्यजीव व्यापारात 1,203 पॅंगोलिन आढळले आहेत. चीन आणि आग्नेय आशियामध्ये पारंपारिक औषधांमध्ये पॅंगोलिन स्केलचा वापर केला जातो.
15. कोणत्या राज्याने विधेयके मंजूर करण्यासाठी राज्यपालांना वेळ मर्यादा निश्चित करण्यास सांगणारा ठराव पारित केला आहे?
[A] केरळ
[B] तामिळनाडू
[C] पश्चिम बंगाल
[D] राजस्थान
Show Answer
Correct Answer: B [ तामिळनाडू]
Notes:
तामिळनाडू विधानसभेने मुख्यमंत्री एमके स्टॅलिन यांनी मांडलेला ठराव मंजूर केला आणि केंद्र सरकार आणि राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी राज्यपाल आर.एन. रवी यांना विशिष्ट कालावधीत विधानसभेने मंजूर केलेल्या विधेयकांना संमती देण्यासाठी योग्य सूचना द्याव्यात अशी विनंती केली.
जानेवारी 2023 मध्ये, विधानसभेने सभागृहाला त्यांच्या प्रचलित अभिभाषणातील, तयार केलेल्या मजकुरातून राज्यपालांचे निवडक विचलन नाकारणारा ठराव मांडला.
16. बातम्यांमध्ये दिसणारी ‘अंगडिया व्यवस्था’ कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
[A] बँकिंग प्रणाली
[B] वस्तु विनिमय प्रणाली
[C] वैद्यकीय यंत्रणा
[D] सांस्कृतिक प्रणाली
Show Answer
Correct Answer: A [ बँकिंग प्रणाली]
Notes:
अंगडिया प्रणाली ही देशातील एक जुनी समांतर बँकिंग प्रणाली आहे जिथे व्यापारी ‘अंगडिया’ नावाच्या व्यक्तीद्वारे एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात रोख पाठवतात. मुंबई-सुरत मार्गावरील दागिन्यांच्या व्यवसायात याचा वापर केला जातो कारण ते हिरे व्यापाराचे दोन टोक आहेत. मुंबईतील एका अंगड्याचे दुकान दरोडेखोरांच्या टोळीने लुटल्याचे बातम्यांमध्ये दिसत आहे.
17. अलीकडेच बातम्यांमध्ये दिसणारे ‘ले कॉर्बुझियर्स एडिक्ट’ कोणत्या भारतीय शहराशी संबंधित आहे?
[A] मुंबई
[B] नवी दिल्ली
[C] चंदीगड
[D] पुद्दुचेरी
Show Answer
Correct Answer: C [ चंदीगड]
Notes:
पंजाब सरकारने कॅपिटल कॉम्प्लेक्स, चंदीगडच्या असेंब्ली बिल्डिंगमध्ये तीन पुतळे बसवण्याचा ठराव केला. याला शहरातील हेरिटेज एक्स्पर्ट्सनी विरोध केला होता द इडिक्ट ऑफ चंदीगड हे चंदीगडचे नियोजक ले कॉर्बुझियर यांनी लिहिलेले नियम पुस्तक आहे. पुतळ्यांव्यतिरिक्त, आदेशात सुखना तलावातील आवाज आणि व्यावसायिक संरचनांवर पूर्ण बंदी देखील नमूद केली आहे.
18. कोणत्या देशाने ‘Shenzhou-16’ मिशन सुरू केले आहे?
[A] जपान
[B] चीन
[C] दक्षिण कोरिया
[D] इस्रायल
Show Answer
Correct Answer: B [ चीन]
Notes:
चीनने नुकतेच शेनझोऊ-16 मिशन लाँच केले. या मोहिमेचा एक भाग म्हणून, तीन अंतराळवीरांनी उत्तर-पश्चिम चीनमधील गोबी वाळवंटातील जिउक्वान उपग्रह प्रक्षेपण केंद्रातून लाँग मार्च-2एफ रॉकेटच्या माथ्यावरून उड्डाण केले.
शेनझोउ-16 अंतराळयानावरील अंतराळवीर पुढील पाच महिने तियांगॉन्ग स्पेस स्टेशनमध्ये राहतील.
2021 पासून संपूर्णपणे कार्यरत असलेल्या अंतराळ स्थानकावर देशाची ही पाचवी मानव मोहीम आहे.
19. भारतातील कोणत्या पुरातत्व स्थळावर प्राचीन ‘क्रिस्टल क्वार्ट्ज वजनाचे एकक’ सापडले आहे?
[A] हंपी
[B] कीलाडी
[C] ढोलवीरा
[D] लोथल
Show Answer
Correct Answer: B [ कीलाडी]
Notes:
तामिळनाडूमधील मदुराईपासून 12 किमी आग्नेयेला असलेल्या कीलाडी साइटवर उत्खनन करणार्या पुरातत्वशास्त्रज्ञांना संगम काळातील क्रिस्टल क्वार्ट्ज वजनाचे एकक सापडले आहे.
पृष्ठभागाच्या 175 सेमी खाली स्थित, 2014 मध्ये कीलाडी उत्खननाच्या सुरुवातीपासूनचा हा पहिलाच शोध आहे.
क्रिस्टल आर्टिफॅक्ट, विशिष्टपणे डिझाइन केलेले, अंदाजे गोलाकार स्वरूपाचे अभिमान बाळगते.
20. बातमीत दिसलेल्या ———— घटनेचा कलम ३७० शी संबंध आहे?
[A] जम्मू-काश्मीरला विशेष दर्जा
[B] आंध्र प्रदेशला विशेष दर्जा
[C] वस्तू आणि सेवा कर
[D] आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत विभाग (EWS) आरक्षण
Show Answer
Correct Answer: A [जम्मू-काश्मीरला विशेष दर्जा]
Notes:
राज्यघटनेच्या कलम ३७० मध्ये सुधारणा करण्याच्या केंद्र सरकारच्या २०१९ च्या निर्णयावर सर्वोच्च न्यायालयाने नुकताच निकाल दिला.
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ३७० नुसार जम्मू आणि काश्मीर राज्याला विशेष घटनात्मक दर्जा प्रदान केला आहे. तरतुदीमुळे इतर राज्यांच्या तुलनेत राज्यासाठी कायदे बनवण्याचा संसदेचा अधिकार मर्यादित आहे.
कलम ३७० रद्द करणारा घटनात्मक आदेश न्यायालयाने वैध ठरवला.
भाजपने पीडीपी नेत्या मेहबूबा मुफ्ती यांच्या नेतृत्वाखालील आघाडी सरकारचा पाठिंबा काढून घेतल्यानंतर 2018 मध्ये जम्मू आणि काश्मीरमध्ये राज्यपाल राजवट लागू करण्यात आली होती.