Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
उत्तर प्रदेश स्टेट इन्स्टिट्यूट ऑफ एज्युकेशन (SIE) ने भोजपुरी, अवधी, ब्रज आणि बुंदेलखंडी यांसारख्या राज्यातील प्रादेशिक बोली/भाषांमधील 76,000 शब्दांचा समावेश असलेला पहिला प्रकारचा बोलीचा शब्दकोश तयार केला आहे. या उपक्रमाचा उद्देश राज्याच्या प्रादेशिक बोलींचे जतन करणे आणि राज्याच्या विविध भागांमधील भाषिक अडथळे दूर करणे हा आहे.

Notes:
Cyrtodactylus vairengtensis ही मिझोराममधील गेको स्थानिक प्रजातीची नवीन शोधलेली प्रजाती आहे.
यामुळे राज्यात गेको प्रजातींची संख्या सहा आणि देशभरात २२ झाली आहे.
नवीन प्रजातीचे नाव मिझोराममधील शहराच्या नावावर ठेवण्यात आले आहे जिथे ती सापडली होती, तर नवीन प्रजातींसाठी सुचवलेले सामान्य नाव ‘वैरेंगटे बेंट-टोड गेको‘ आहे.
जगभरात 335 गीको प्रजाती आहेत, त्यापैकी 42 भारतात आढळतात.

Notes:
येमेनच्या हौथी बंडखोरांनी इस्रायलशी कथित जहाजांवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर लाल समुद्रात शिपिंगचे संरक्षण करण्यासाठी युनायटेड स्टेट्सने 10-राष्ट्रीय सैन्य दलाची घोषणा केली आणि कंपन्यांना ऑपरेशन स्थगित करण्यास भाग पाडले.
यूएस संरक्षण सचिव लॉयड ऑस्टिन यांनी सांगितले की, बहरीन, कॅनडा, फ्रान्स, इटली, सेशेल्स, यूके “या गैर-राज्य अभिनेत्याने उभ्या केलेल्या आव्हानाविरुद्ध” बहुराष्ट्रीय सुरक्षा उपक्रमात सामील होतील.
यूएस आणि यूके नौदलांनी खाली पाडले. आठवड्याच्या शेवटी 15 हुथी ड्रोन. मार्स्कसह किमान 12 शिपिंग कंपन्यांनी सुरक्षेच्या कारणास्तव लाल समुद्रावरील वाहतूक थांबवली आहे.
हल्ल्यांमुळे आफ्रिकेभोवतीचा जागतिक व्यापार पुन्हा रुळला आहे, ज्यामुळे जास्त खर्च आणि विलंब झाला आहे.
30% कंटेनरसह सुमारे 12% जागतिक व्यापार लाल समुद्रातून जातो, जो सुएझ कालव्याद्वारे भूमध्य समुद्राला जोडतो.

Notes:
17 ते 20 जानेवारी या कालावधीत युगांडातील कंपाला येथे अलिप्त चळवळीची 19 वी शिखर परिषद 15 जानेवारीपासून परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीसह होणार आहे. ही शिखर परिषद भारताचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्री एस. जयशंकर जे उपस्थित राहतील आणि ग्लोबल दक्षिण आणि आफ्रिकेपर्यंत पोहोचण्याच्या प्राधान्यांवर लक्ष केंद्रित करतील.
विविध खंडांमधील विविध सदस्यत्व असलेले NAM हे जागतिक सहकार्य आणि एकता यासाठी एक महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ आहे आणि युगांडाचे अध्यक्षपद सदस्य देशांमधील समान उद्दिष्टे पुढे नेण्याची संधी म्हणून पाहिले जाते.
युगांडा 2024-2027 या कालावधीसाठी Non-Aligned Movement (NAM) चे अध्यक्षपद भूषवणार आहे.

Notes:
राष्ट्रीय रोपवे विकास कार्यक्रम पर्वतमाला परियोजनेचा पुढील पाच वर्षांत किमान 400 प्रकल्पांपर्यंत विस्तार करण्याची सरकारची योजना आहे.
2022-23 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात सुरू करण्यात आलेल्या या कार्यक्रमाचा उद्देश मर्यादित रस्ते आणि रेल्वे कनेक्टिव्हिटी असलेल्या पर्वतीय भागातील गर्दी कमी करणे आहे.
नॅशनल हायवेज लॉजिस्टिक मॅनेजमेंट लिमिटेड (NHLML) या नॅशनल हायवेज अथॉरिटी ऑफ इंडिया (NHAI) च्या 100% मालकीच्या उपकंपनीकडे सोपवलेल्या अंमलबजावणीसह रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय या प्रकल्पाची देखरेख करते.
गेल्या वर्षी पाच वर्षांत 1,200 किलोमीटरपेक्षा जास्त रोपवे लांबीसह 250 हून अधिक प्रकल्प विकसित करण्याची योजना जाहीर करण्यात आली होती.

Notes:
भारताच्या 75 व्या प्रजासत्ताक दिन सोहळ्याचे प्रमुख पाहुणे फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन आहेत.
प्रजासत्ताक दिनानिमित्त नवी दिल्लीच्या ‘कर्तव्य पथ’ येथे लष्करी सामर्थ्य आणि सांस्कृतिक वारसा दाखवून भारत आपल्या भव्य प्लॅटिनम ज्युबिली प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्याची तयारी करत आहे.

Notes:
सुबिका चित्रकला शैली मेईतेई सांस्कृतिक इतिहासाशी घट्टपणे जोडलेली दुर्लक्षामुळे नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे.
तिचे अस्तित्व सहा हस्तलिखितांवर अवलंबून आहे -:
1) सुबिका, 2) सुबिका अचौबा, 3) सुबिका लैशाबा, 4) सुबिका चौदित, 5)सुबिका चेथिल आणि 6) ठेंगराखेल सुबिका.
सुबिका लैशाबा हे दृश्य प्रतिमांद्वारे मेईतेई परंपरेचे महत्त्वपूर्ण निरंतरता आहे.
मणिपूरचे ऐतिहासिक महत्त्व असूनही सुबिका पेंटिंग्ज, 18व्या किंवा 19व्या शतकातील अंदाजे, व्हिज्युअल आर्ट्समध्ये झालेली घसरण अधोरेखित करतात.
जतन करण्याच्या प्रयत्नांच्या गरजेवर भर देतात.

Notes:
संशोधकांनी तीन मिनिटांत अन्न पॅकेजिंग, पाणी आणि मातीमध्ये फॉरएव्हर केमिकल्स (पीएफएएस) शोधणारी जलद प्रयोगशाळा-आधारित पद्धत विकसित केली आहे.
PFAS 4,700 पेक्षा जास्त अत्यंत स्थिर कृत्रिम रसायनांचे मिश्रण प्रथम 1940 मध्ये विकसित केले गेले.
PFAS मिश्रण विविध ग्राहक उत्पादनांमध्ये उपस्थित आहेत.
पीएफएएस त्यांच्या अविनाशी कार्बन-फ्लोरिन बंधांसाठी ओळखले जाते.
पीएफएएस उत्पादनादरम्यान हवा, पाणी आणि माती दूषित करते.
PFAS चे एक्सपोजर कर्करोग, कमकुवत रोगप्रतिकारक प्रणाली, वजन वाढणे आणि विविध आरोग्य समस्यांशी जोडलेले आहे.
यास्तव PFAS चे एक्सपोजर मुळे जागतिक चिंता निर्माण झाली आहे.

Notes:
शिक्षण मंत्रालयाने 28 फेब्रुवारी ते 6 मार्च 2024 दरम्यान “मेरा पहला वोट देश के लिए” आयोजित केला आहे.
ज्याचा उद्देश तरुणांना निवडणूक प्रक्रियेत सहभागी करून घेणे आणि प्रोत्साहित करणे आहे.
UGC चे अध्यक्ष एम जगदेश कुमार यांनी प्रथमच मतदारांना प्रेरित करण्यासाठी आणि एकत्रित करण्यासाठी आणि सर्वांना मोहिमेला पाठिंबा देण्याचे आवाहन केले.
हा  देशव्यापी उपक्रम भारतीय निवडणूक आयोगाच्या सहकार्याने तरुणांमध्ये निवडणूक जागरुकता वाढवण्याचा प्रयत्न करतो.

Notes:
एप्रिल 2024 मध्ये माजी राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत सुवर्णपदक विजेता नरसिंग पंचम यादव भारतीय कुस्ती महासंघ (WFI) च्या ऍथलीट्स आयोगाचे अध्यक्ष बनले.
त्याच्या निवडणुकीने युनायटेड वर्ल्ड रेसलिंग (UWW) ने अनिवार्य केलेली प्रक्रिया पूर्ण केली.
फेडरेशनचे निलंबन मागे घेण्याची अट म्हणून कुस्तीपटूंच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी आयोगाची स्थापना करण्यासाठी संजय सिंग यांच्या नेतृत्वाखालील WFI ने आंतरराष्ट्रीय क्रीडा संस्थेची आवश्यकता होती.