Marathi Current Affairs [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
यावर्षी 5 मे रोजी वैशाख पौर्णिमा साजरी होत आहे. नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय संग्रहालयात हा सोहळा साजरा करण्यासाठी केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्रालय आंतरराष्ट्रीय बुद्धिस्ट कॉन्फेडरेशन (IBC) सोबत सहकार्य करेल.
‘यूएन डे ऑफ वेसाक’ निमित्त दिल्ली आणि देशभरात अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातील.

Notes:
पुद्दुचेरीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर डॉ. तमिलिसाई सुंदरराजन यांनी पुद्दुचेरीच्या पहिल्याच बीच फेस्टिव्हल I Sea PONDY-2022 चे उद्घाटन केले. पुद्दुचेरी गांधी बीच, पाँडी मरीना आणि पॅराडाईज बीचच्या सॅंडून्समध्ये चार दिवस हा उत्सव साजरा केला जाईल. बीच फेस्टिव्हलमध्ये विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि समुद्रकिनाऱ्यांवर होणाऱ्या स्पर्धांचा समावेश आहे.

Notes:
ग्लोबल कंटेनर पोर्ट परफॉर्मन्स इंडेक्स (CPPI) 2022 जागतिक बँक आणि S&P ग्लोबल मार्केट इंटेलिजन्स द्वारे जारी करण्यात आला. जगभरातील कंटेनर पोर्ट कार्यक्षमतेचे आणि कार्यक्षमतेचे मूल्यांकन करण्यासाठी ते बेंचमार्क म्हणून कार्य करते.
ग्लोबल कंटेनर पोर्ट परफॉर्मन्स इंडेक्स (CPPI) 2022 मध्ये गुजरातच्या किनारपट्टीवरील पिपावाव बंदर भारतातील सर्वात कार्यक्षम बंदर म्हणून उदयास आले आहे.
जागतिक स्तरावर, पिपावाव बंदराने 30 वे स्थान प्राप्त केले आहे.

Notes:
मध्यस्थी विधेयक, 2021 ला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने नुकतीच मंजुरी दिली. या विधेयकात न्यायालय किंवा न्यायाधिकरणाकडून कायदेशीर हस्तक्षेप घेण्यापूर्वी मध्यस्थीद्वारे नागरी किंवा व्यावसायिक संघर्ष सोडवण्याची रचना समाविष्ट आहे.
ते कायदा आणि न्याय मंत्रालयाच्या अंतर्गत येते.
या प्रस्तावित कायद्याने वाद निवारण्यासाठी एक प्रभावी पद्धत प्रस्थापित करणे आणि न्यायव्यवस्थेवरील अनावश्यक खटल्यांचे ओझे कमी करण्याच्या उद्देशाने प्री-लिटिगेशन मध्यस्थीमध्ये सहभाग अनिवार्य करणे अपेक्षित आहे.

Notes:
रशियाची सुमारे पाच दशकांतील पहिली चंद्र मोहीम, लुना-25, अनियंत्रित कक्षेत फिरल्यानंतर एका दिवसात चंद्रावर कोसळली. सोव्हिएत युनियनचा भाग असताना 1976 पासून रशियाची पहिली चंद्र मोहीम होती.
सोव्हिएत युनियन, युनायटेड स्टेट्स आणि चीन या केवळ तीन सरकारांनी यशस्वी चंद्र लँडिंग व्यवस्थापित केले आहे.

Notes:
दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या खंडपीठाने अलीकडेच वैवाहिक बलात्काराला गुन्हेगार ठरवणाऱ्या याचिकांवर विभाजित निर्णय दिला. या निर्णयामुळे सर्वोच्च न्यायालयाने या प्रकरणाचा निकाल लावला. एका न्यायमूर्तीने सांगितले की लैंगिक संबंधाची कायदेशीर अपेक्षा ही विवाहाची असह्य पैलू आहे, तर दुसर्‍याने सांगितले की “कोणत्याही वेळी संमती काढून घेण्याचा अधिकार हा स्त्रीच्या जीवन आणि स्वातंत्र्याच्या अधिकाराचा गाभा आहे”.

Notes:
रशियाने टर्मिनेटर टँक सपोर्ट सिस्टम-बीएमपीटी, ज्याला बीएमपीटी टर्मिनेटर असेही म्हणतात तैनात केले आहे. टर्मिनेटर किंवा बोयेवाया मशिना पोडरझकी टँकोव्ह (BMPT), हे रशियाने विकसित केलेले टँक सपोर्ट फायटिंग व्हेईकल आहे. ही शस्त्रे एकापाठोपाठ एकापेक्षा जास्त दिशेने गोळीबार करण्यास सक्षम आहेत आणि यांत्रिक पायदळ सैन्याच्या बदली म्हणून वापरली जातात.

Notes:
ऑगस्ट 2023 मध्ये, उत्तराखंडमधील ऋषिकेशने देशातील सर्वात ओले शहर म्हणून विक्रम केला. दक्षिण कोरियातील जेजू नॅशनल युनिव्हर्सिटीच्या टायफून संशोधन केंद्रानुसार 1 ऑगस्ट ते 25 ऑगस्ट दरम्यान शहरात 1,901 मिलीमीटर पाऊस झाला. याच कालावधीत, भारत आणि जगातील दोन सर्वात ओले ठिकाणे, चेरापुंजी आणि मावसिनराम येथे अनुक्रमे 1,876.3 मिमी आणि 1,464 मिमी पाऊस पडला.

Notes:
भारताच्या राष्ट्रपतींनी नवी दिल्ली येथे आशिया पॅसिफिक फोरम ऑन ह्युमन राइट्सच्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेचे आणि द्विवार्षिक परिषदेचे उद्घाटन केले. या वर्षीची परिषद मानवी हक्कांवरील सार्वत्रिक घोषणेच्या 75 व्या वर्धापन दिनानिमित्त आहे. आशिया पॅसिफिक फोरमने राष्ट्रीय मानवाधिकार संस्था आणि पॅरिस तत्त्वे पर्यावरण आणि हवामान बदल या उप-थीमसह यांची 30 वर्षे साजरी केली.

Notes:
महसा अमिनी ही 22 वर्षीय कुर्दिश-इराणी महिला होती जिच्या पोलिस कोठडीत मृत्यू झाल्याने इराणमध्ये महिलांच्या हक्कांच्या निषेधाची लाट उसळली. तिला युरोपियन युनियनचा सर्वोच्च मानवाधिकार पुरस्कार मिळाला आहे. अमिनी, इराणच्या महिला, जीवन आणि स्वातंत्र्य चळवळीसह तिच्या मृत्यूनंतर एक महिने चाललेल्या रस्त्यावरील निषेध मोहिमेमध्ये उदयास आली, त्यांना विचार स्वातंत्र्यासाठी EU चे सखारोव्ह पारितोषिक मिळाले.