Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
लासा ताप निर्माण करणारा विषाणू पश्चिम आफ्रिकेत आढळतो आणि १९६९ मध्ये लासा, नायजेरिया येथे प्रथम शोधला गेला. ताप उंदरांमुळे पसरतो. हे प्रामुख्याने सिएरा लिओन, लायबेरिया, गिनी आणि नायजेरियासह पश्चिम आफ्रिकेतील देशांमध्ये आढळते जेथे ते स्थानिक आहे. अलीकडेच, यूकेमध्ये तीन व्यक्तींना लसा तापाचे निदान झाले आणि त्यांचा मृत्यू झाला. प्रकरणे पश्चिम आफ्रिकन देशांच्या प्रवासाशी संबंधित आहेत.

Notes:
प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजना 24 फेब्रुवारी 2019 मध्ये सर्व जमीनधारक शेतकरी कुटुंबांना उत्पन्नाचा आधार देण्यासाठी सुरू करण्यात आली. योजनेंतर्गत, वर्षाला ६००० रुपयांची रक्कम दोन हजार रुपयांच्या तीन समान हप्त्यांमध्ये थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात हस्तांतरित केली जाते. पीएम किसान योजनेअंतर्गत 1.80 लाख कोटींहून अधिक रुपये थेट हस्तांतरित करण्यात आले आहेत.

Notes:
सुरक्षा विषयक कॅबिनेट समितीने (CCS) ₹ 3,887 कोटी खर्चाच्या 15 स्वदेशी विकसित लाइट कॉम्बॅट हेलिकॉप्टर (LCH) च्या खरेदीला मंजुरी दिली. संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले की 10 हेलिकॉप्टर भारतीय हवाई दलासाठी असतील आणि पाच भारतीय लष्करासाठी असतील. लाइट कॉम्बॅट हेलिकॉप्टर लिमिटेड सीरिज प्रोडक्शन (LSP) हे स्वदेशी विकसित लढाऊ हेलिकॉप्टर आहे ज्यामध्ये मूल्यानुसार सुमारे 45 टक्के स्वदेशी सामग्री आहे, हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) ने विकसित केले आहे.

Notes:
दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या खंडपीठाने अलीकडेच वैवाहिक बलात्काराला गुन्हेगार ठरवणाऱ्या याचिकांवर विभाजित निर्णय दिला. या निर्णयामुळे सर्वोच्च न्यायालयाने या प्रकरणाचा निकाल लावला. एका न्यायमूर्तीने सांगितले की लैंगिक संबंधाची कायदेशीर अपेक्षा ही विवाहाची असह्य पैलू आहे, तर दुसर्‍याने सांगितले की “कोणत्याही वेळी संमती काढून घेण्याचा अधिकार हा स्त्रीच्या जीवन आणि स्वातंत्र्याच्या अधिकाराचा गाभा आहे”.

Notes:
आंध्र प्रदेश वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम (WEF) च्या ग्लोबल नेटवर्क ऑफ अॅडव्हान्स्ड मॅन्युफॅक्चरिंग हब्स (AMHUBs) मध्ये सामील झाला आहे. WEF च्या वार्षिक दावोस बैठकीच्या प्रसंगी, राज्य सरकार आणि WEF यांनी “शेपिंग द फ्युचर ऑफ अॅडव्हान्स्ड मॅन्युफॅक्चरिंग अँड व्हॅल्यू चेन्स” या विषयावर प्लॅटफॉर्म भागीदारीची देवाणघेवाण केली. आंध्र प्रदेश हे मोबिलिटीचे भविष्य आणि “मूव्हिंग इंडिया” उपक्रमांसाठी निवडलेले पहिले राज्य आहे.

Notes:
जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या पोलंडच्या इगा स्विटेकने यूएस किशोरवयीन कोको गॉफला हरवून फ्रेंच ओपन २०२२ महिला एकेरीचे विजेतेपद पटकावले. २१ वर्षीय ओएलएसने गॉफवर ६-१, ६-३ असे सरळ सेटमध्ये तीन वर्षात दुसरे विजेतेपद पटकावले. टॉप टेनमध्ये स्थान मिळवणारी ती सर्वात तरुण खेळाडू आहे. इगा 2020 फ्रेंच ओपन चॅम्पियन होती आणि ग्रँड स्लॅम एकेरी विजेतेपद जिंकणारी पोलंडचे प्रतिनिधित्व करणारी पहिली खेळाडू आहे.

Notes:
कॅमेरून (Cameroon) नवीन मलेरिया लस Mosquirix (RTS,S/AS01) च्या नियमित प्रशासनाची पायनियरींग करण्यासाठी सज्ज आहे आणि असे करणारा तो पहिला देश बनला आहे.
2021 मध्ये, जागतिक आरोग्य संघटनेने उप-सहारा आफ्रिकेतील मुलांसाठी लक्षणीय प्लाझमोडियम फाल्सीपेरम मलेरिया संक्रमणासह मॉस्क्युरिक्सचा परवाना दिला.
आफ्रिका जिथे जागतिक मलेरिया मृत्यूंपैकी 95% मृत्यू होतात.
GAVI च्या प्रयत्नांमुळे 2025 पर्यंत साठ दशलक्षाहून अधिक मुलांना लसीकरण केले जाईल.
GAVI  2000 मध्ये स्थापन करण्यात आलेली जागतिक आरोग्य भागीदारी जगातील सर्वात गरीब राष्ट्रांमधील मुलांना समान लस उपलब्ध करून देण्याचे उद्दिष्ट आहे.

Notes:
सीमा सुरक्षा दलाच्या (बीएसएफ) कार्यक्षेत्राचा विस्तार 15 किमीवरून 50 किमी करण्याच्या केंद्र सरकारच्या निर्णयाला पंजाब आणि पश्चिम बंगालने आव्हान दिले आहे.
त्यांचा असा युक्तिवाद आहे की हे पाऊल फेडरल तत्त्वांचे उल्लंघन करते आणि राज्य कायदा आणि सुव्यवस्थेच्या अधिकारांवर अतिक्रमण करते.
भारत-पाकिस्तान युद्धानंतर 1965 मध्ये स्थापन करण्यात आलेला BSF हा भारताच्या सुरक्षा यंत्रणेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे, जो गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत आहे.
यात 2 लाखांहून अधिक कर्मचारी आहेत आणि ते प्रामुख्याने भारत-पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय सीमा आणि भारत-बांगलादेश आंतरराष्ट्रीय सीमेसह पाकिस्तान आणि बांगलादेशच्या सीमेवर तैनात आहेत.

Notes:
सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाची ‘PM विश्वकर्मा योजना’ कारागीर आणि कारागीरांना परवडणारी कर्जे, कौशल्य प्रशिक्षण, आधुनिक उपकरणे आणि डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देते.
13,000 कोटी रुपयांच्या बजेटसह या योजनेत 18 व्यवसायांचा समावेश आहे.
हि योजना आर्थिक वर्ष 2027-28 पर्यंत पाच वर्षांसाठी चालवण्यात येणार आहे ज्याचा उद्देश सूक्ष्म, लघू आणि मध्यम उद्योग क्षेत्राची वाढ आणि विकास वाढवणे हे समाविष्ट आहे.

Notes:
उंच समुद्राच्या लाटा ज्याला फुगलेल्या लाटा म्हणतात.
केरळमधील किनारी घरांना पूर आला आहे, ज्याला स्थानिक पातळीवर कल्लाक्कडल किंवा swell surge म्हणून ओळखले जाते.
प्रामुख्याने मान्सूनपूर्व आणि काहीवेळा मान्सूननंतरच्या काळात उद्भवणारे, कल्लक्कडल दूरवर आलेल्या वादळांमुळे समुद्राला फुगवतात.
मच्छिमारांनी तयार केलेले कल्लाक्कडल हे समुद्राच्या चोरासारखे आगमन दर्शवते.
या लाटा दक्षिण हिंद महासागरातून उगम पावतात आणि केरळच्या किनारपट्टीपर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक दिवस लागतात.
UNESCO ने 2012 मध्ये हा शब्द ओळखला आणि या किनारपट्टीच्या पुराच्या घटनेचे वर्णन करताना त्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.