Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
सरयू नदीला अलीकडील पुरामुळे वाहतूक गंभीरपणे विस्कळीत झाली आणि उत्तर प्रदेशातील बलिया जिल्ह्यातील स्थानिक समुदायांवर परिणाम झाला.
सरयू नदी उत्तराखंड आणि उत्तर प्रदेशमधून वाहते.
या नदीला वेद आणि रामायणात उल्लेखित असलेले प्राचीन महत्त्व आहे.
हे कर्णाली आणि महाकाली नद्यांच्या संगमावर तयार झाले आहे.
सरयू नदी ही गंगा नदीची उपनदी आहे.

Notes:
उपराष्ट्रपती जगदीप धनखर यांनी ग्रेटर नोएडा येथे दुसऱ्या UP इंटरनॅशनल ट्रेड शो (UPITS) चे उद्घाटन केले. या इव्हेंटमध्ये सुमारे 350 प्रदर्शकांचा सहभाग आहे जे 70 देशांचे प्रतिनिधीत्व करतात, ज्यामध्ये या प्रदेशातील आर्थिक विकासाला चालना देण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाते.
भारताच्या विकासाचे इंजिन म्हणून उत्तर प्रदेशचे वर्णन केले जाते. पहिल्या आवृत्तीचे उद्घाटन गेल्या वर्षी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी केले होते.

Notes:
बुरुली अल्सर हा एक दीर्घकालीन त्वचाविकार आहे जो ‘मायकॉबॅक्टेरियम अल्सरन्स’ या बॅक्टेरियामुळे होतो. तो प्रामुख्याने पश्चिम आणि मध्य आफ्रिकेतील भागांवर प्रभाव करतो आणि अलीकडेच ऑस्ट्रेलियामध्ये देखील आढळून आला आहे. हा रोग माणसांमध्ये डासांद्वारे पसरतो, ज्यामध्ये पोसम्स हे बॅक्टेरियाचे मुख्य वाहक असतात. लक्षणांमध्ये न बरे होणारे अल्सर समाविष्ट आहेत जे उपचार न केल्यास गंभीर ऊतींना नुकसान पोहोचवू शकतात. रोगाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी लवकर निदान आणि अँटीबायोटिक्स आणि शस्त्रक्रियेने उपचार अत्यंत आवश्यक आहेत. जागतिक आरोग्य संघटनेने याला दुर्लक्षित उष्णकटिबंधीय रोग म्हणून मान्यता दिली आहे, वाढत्या प्रकरणांमुळे जागरूकतेची गरज अधोरेखित केली आहे.

Notes:
आप प्रमुख अरविंद केजरीवाल यांनी दलित विद्यार्थ्यांसाठी डॉ. आंबेडकर सन्मान शिष्यवृत्ती जाहीर केली. ही शिष्यवृत्ती दलित विद्यार्थ्यांना परदेशात उच्च शिक्षण घेण्यासाठी पूर्ण आर्थिक मदत प्रदान करते. यात ट्यूशन फी, प्रवास खर्च आणि जगभरातील प्रमुख विद्यापीठांमध्ये शिक्षण घेण्यासाठी राहण्याचे खर्च समाविष्ट आहेत. या उपक्रमामुळे पात्र दलित विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडथळ्यांशिवाय जागतिक दर्जाचे शिक्षण मिळू शकते. दिल्ली सरकारचा हा पाऊल दलित समुदायाला उच्च शिक्षणाच्या संधींद्वारे सशक्त बनवण्याच्या उद्देशाने आहे.

Notes:
चीनने जगातील सर्वात वेगवान हाय-स्पीड ट्रेन CR450 लाँच केली आहे, ज्याची चाचणी गती 450 किमी/तास आणि व्यावसायिक गती 400 किमी/तास आहे. हे CR400 फुक्सिंग ट्रेन (350 किमी/तास) पेक्षा वेगवान आहे आणि त्यात गती, ऊर्जा कार्यक्षमता, सुरक्षा आणि आराम यात प्रगती दिसून येते. हे 200000 किमी चाचण्या, 3000 सिम्युलेशन आणि 2000 प्लॅटफॉर्म चाचण्यांद्वारे विकसित केले गेले आहे. यात पाणी-थंड ट्रॅक्शन, उच्च-स्थिरता बोगी आणि ऊर्जा वापरात 20% कपात यासारखी वैशिष्ट्ये आहेत. यामुळे प्रवाशांच्या आरामात सुधारणा होते, आवाज कमी होतो, प्रशस्त केबिन्स आणि सायकल व व्हीलचेअरसाठी जागा उपलब्ध होते. हे 2035 पर्यंत रेल्वे नेटवर्क 70000 किमी पर्यंत वाढवण्याच्या चीनच्या योजनेशी सुसंगत आहे.

Notes:
नेदुंथीवू बेटाजवळ श्रीलंकन नौदलाने अलीकडेच 17 भारतीय मच्छिमारांना अटक केली. नेदुंथीवू, ज्याला डेल्फ्ट बेट असेही म्हणतात, श्रीलंकेतील पाल्क सामुद्रधुनीतील सर्वात मोठे बेट आहे. हे 50 चौ.कि.मी. क्षेत्रफळ व्यापलेले असून 8 कि.मी. लांब आणि 6 कि.मी. रुंद आहे. हे बेट सपाट, अंडाकृती असून वारंवार वाऱ्यामुळे सुसह्य वातावरण निर्माण होते. येथे प्रवाह नाहीत; गोडे पाणी पृष्ठभागावरील पाणी आणि कृत्रिम तळ्यांमधून मिळते. बेटावर कोरडे झुडूप, अर्ध-शुष्क उष्णकटिबंधीय वनस्पती आणि उंच नारळाची झाडे आहेत. बेटावर प्रवाळ खंडांनी बनवलेला एक डच किल्ला आहे आणि येथील लोकसंख्या 4,800 आहे.

Notes:
त्रिभुवन सहकारी विद्यापीठ विधेयक, 2025 लोकसभेत सादर करण्यात आले होते, ज्यामुळे गुजरातमधील इन्स्टिट्यूट ऑफ रुरल मॅनेजमेंट आनंद (IRMA) येथे भारताचे पहिले राष्ट्रीय सहकारी विद्यापीठ स्थापन होणार आहे. हे विद्यापीठ राष्ट्रीय महत्त्वाचे म्हणून घोषित केले आहे आणि सहकारी क्षेत्रातील शिक्षण, प्रशिक्षण आणि संशोधनावर लक्ष केंद्रित करते. हे सहकारी संस्थांमध्ये व्यवस्थापकीय, तांत्रिक आणि प्रशासकीय भूमिकांसाठी कुशल व्यावसायिक विकसित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. दुध, मत्स्य, बँकिंग, ग्रामीण क्रेडिट आणि इतर क्षेत्रांसाठी विशेष शाळा असतील. देशभरात संलग्न महाविद्यालये स्थापन केली जातील. डिजिटल शिक्षण SWAYAM ई-लर्निंग प्लॅटफॉर्मसह समाकलित केले जाईल.

Notes:
कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय (MSDE), राष्ट्रीय कौशल्य विकास महामंडळ (NSDC) आणि इंटेल इंडिया यांनी ‘उद्योजकतेसाठी एआय’ मायक्रो-लर्निंग मॉड्यूल सुरू केले आहे. या उपक्रमाचा उद्देश एआय संकल्पना सोप्या करणे आणि तरुण नवोन्मेषकांमध्ये उद्योजकीय विचारांना प्रोत्साहन देणे हा आहे. 2025 पर्यंत 1 लाख युवकांना प्रशिक्षण देण्याचे लक्ष्य आहे, ज्यामुळे ते तंत्रज्ञान चालित अर्थव्यवस्थेत यशस्वी होतील. हे मॉड्यूल व्यवसायवृद्धी, उद्योजकीय रणनीती आणि समस्या सोडवण्यावर लक्ष केंद्रीत करते. शहरी आणि ग्रामीण शिकणाऱ्यांसाठी समावेशकता सुनिश्चित करण्यासाठी याची रचना करण्यात आली आहे.

Notes:
स्ट्रोबिलँथेस गिगांट्रा या नवीन वनस्पती प्रजातीचा शोध अरुणाचल प्रदेशातील भारतीय हिमालयीन प्रदेशात लागला आहे. ही वनस्पती अत्यंत मोठी असून कधी कधी झाडाच्या आकारात वाढते. तिच्या फुलांच्या वैशिष्ट्यांमध्ये दाटपणे मांडलेली ब्रॅक्ट्स आणि वाकलेली कळ्यांची नळी यांचा समावेश आहे. स्ट्रोबिलँथेस हे अॅकँथेसी कुलातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे वंश आहे ज्यात भारतात 167 प्रजाती आहेत. अरुणाचल प्रदेश जैवविविधतेचे केंद्र असून येथे 41 स्ट्रोबिलँथेस प्रजाती आहेत. या शोधामुळे या प्रदेशातील समृद्ध परंतु कमी अभ्यासलेल्या वनस्पतींचे महत्त्व अधोरेखित होते, ज्यामुळे वनस्पतिशास्त्रीय संशोधनात त्याचे महत्त्व अधोरेखित होते.

Notes:
ईस्ट चायना सीमध्ये असलेल्या सेनकाकू बेटांच्या परिसरात चिनी कोस्ट गार्डच्या जहाजांनी दीर्घकाळ उपस्थिती दाखवली. त्यामुळे जपानने चिंता व्यक्त केली. ही बेटं जपान आणि चीन यांच्यात वादग्रस्त असून ती निर्जन आहेत. ही बेटं जपानच्या यायेयामा बेटांच्या उत्तर दिशेला सुमारे 90 नॉटिकल मैलांवर आणि तैवानच्या ईशान्येस सुमारे 120 नॉटिकल मैलांवर आहेत. चीनमध्ये त्यांना दियाओयु बेटं, तैवानमध्ये दियाओयुताई बेटं आणि इतरत्र पिनॅकल बेटं म्हणून ओळखलं जातं. ही बेटं एकूण 6.3 चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ व्यापतात. त्यातील सर्वात मोठं बेट म्हणजे उओत्सुरी, ज्याचं क्षेत्रफळ 3.6 चौरस किलोमीटर आहे. बेटांचा भूगोल प्रामुख्याने सँडस्टोन, टफ आणि अँडेसाइट खडकांपासून बनलेला असून होलोसीन काळात उंचावलेल्या कोरल संरचनाही आढळतात.