Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
सेंट्रल ड्रग्स स्टँडर्ड कंट्रोल ऑर्गनायझेशनने (CDSCO) रक्त कर्करोगाच्या उपचारासाठी दुसऱ्या “लिव्हिंग ड्रग” क्यूआर्टेमीला मंजुरी दिली आहे. हे चिमेरिक अँटिजेन रिसेप्टर (CAR) टी-सेल थेरपी आहे. “लिव्हिंग ड्रग्स” मध्ये रुग्णाच्या पेशींमध्ये बदल करून त्या शरीरात पुन्हा टाकल्या जातात. CAR टी-सेल थेरपी ही एक नाविन्यपूर्ण इम्यूनोथेरपी आहे ज्यामध्ये टी-सेल्सला कर्करोगाच्या पेशींवर लक्ष्य करण्यासाठी अनुवांशिकरित्या तयार केले जाते. रुग्णाच्या रक्तातून टी-सेल्स काढून त्यांना प्रयोगशाळेत कृत्रिम रिसेप्टर (CAR) जोडून बदलले जाते, ज्यामुळे टी-सेल्स कर्करोगाच्या पेशींना ओळखू शकतात. बदललेल्या CAR-T पेशींना पुन्हा शरीरात टाकून कर्करोगाच्या पेशींना नष्ट केले जाते.

Notes:
तमिळनाडूच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाने पळैयूर गावातील भवानी नदीचे पाणी पिण्यास अयोग्य असल्याचे आढळले. भवानी नदीचा उगम पश्चिम घाटातील निलगिरी पर्वतरांगेत होतो आणि ती निलगिरी, कोयंबटूर आणि इरोड जिल्ह्यांतून प्रवाहित होते. ही तमिळनाडूमधील दुसऱ्या क्रमांकाची मोठी नदी असून कावेरी नदीची प्रमुख उपनदी आहे. भवानी येथे 185 किमी प्रवास केल्यानंतर ती कावेरीला मिळते. या नदीच्या एकूण पाण्यापैकी सुमारे 90% पाणी शेतीसाठी वापरले जाते. जगातील सर्वात मोठ्या मातीच्या धरणांपैकी एक असलेले भवानीसागर धरण याच नदीवर बांधले आहे.

Notes:
ऑगस्टमध्ये हिरो आशिया कप हॉकी 2025 चे आयोजन राजगीर, बिहार येथे होईल. या स्पर्धेसाठी हॉकी इंडिया आणि बिहार राज्य क्रीडा प्राधिकरणाने सामंजस्य करार केला आहे. स्पर्धा 29 ऑगस्ट ते 7 सप्टेंबर दरम्यान राजगीर हॉकी स्टेडियमवर होणार आहे. 2023 मध्ये भारताने जिंकलेल्या महिला आशियाई चॅम्पियन्स ट्रॉफीनंतर हे राजगीरचे दुसरे आंतरराष्ट्रीय आयोजन आहे. या 12 व्या आवृत्तीत भारत, पाकिस्तान, जपान, कोरिया, चीन आणि मलेशिया यांसह 8 संघ सहभागी होतील.

Notes:
मध्य प्रदेश हे सक्रिय वन व्यवस्थापनासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI)-आधारित रिअल-टाइम वन चेतावणी प्रणाली सुरू करणारे भारतातील पहिले राज्य बनले आहे. हा पायलट प्रणाली उपग्रह प्रतिमा, मोबाइल फीडबॅक आणि मशीन लर्निंगचा वापर करून वनजमिनींचा अतिक्रमण, जमिनीचा वापर बदल आणि ऱ्हास ओळखतो. शिवपुरी, गुना, विदिशा, बुरहानपूर आणि खंडवा या पाच वन विभागांमध्ये सध्या याची चाचणी होत आहे, जे अतिक्रमण आणि वृक्षतोडीसाठी ओळखले जातात. चेतावण्यांमध्ये GPS-टॅग केलेल्या प्रतिमा, ध्वनी नोट्स आणि टिप्पण्या यांसारख्या तपशीलवार वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे, जे NDVI (नॉर्मलाइज्ड डिफरन्स व्हेजिटेशन इंडेक्स), SAVI (सॉइल अॅडजस्टेड व्हेजिटेशन इंडेक्स), EVI (एनहॅन्स्ड व्हेजिटेशन इंडेक्स) आणि SAR (सिंथेटिक अॅपर्चर रडार) सारख्या वनस्पती आणि रडार निर्देशांकांसह समृद्ध आहेत.

Notes:
माजी संरक्षण सचिव डॉ. अजय कुमार यांची केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचे (UPSC) नवीन अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली आहे. केंद्रीय लोकसेवा आयोग हा भारतीय राज्यघटनेतील भाग चौदामधील एक घटनात्मक संस्था आहे. कलम 315 ते 323 या संस्थेची रचना, अधिकार, कार्य, नियुक्ती आणि सदस्यांना पदावरून हटवण्याची प्रक्रिया स्पष्ट करतात. अध्यक्ष आणि इतर सदस्यांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती करतात. प्रत्येक सदस्याचा कार्यकाळ 6 वर्षांचा असतो किंवा तो 65 वर्षांचा होईपर्यंत पदावर राहतो, यापैकी जे आधी येईल ते लागू होते. सार्वजनिक सेवा आयोगाचा माजी सदस्य पुन्हा त्याच पदावर नियुक्त होऊ शकत नाही.

Notes:
होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळ अलीकडे दोन तेलवाहू जहाजांना आग लागल्याने जागतिक ऊर्जा सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे. ही अरुंद व महत्त्वाची सामुद्रधुनी पर्शियन आखात आणि ओमानचा आखात यांना जोडते. ती इराण व संयुक्त अरब अमिराती आणि ओमानच्या मुसंदम भागामध्ये आहे. जगातील बहुतांश तेल वाहतूक या मार्गाने होते, त्यामुळे ती अत्यंत महत्त्वाची आहे.

Notes:
अलीकडेच बिहार मंत्रिमंडळाने ग्रामीण पायाभूत सुविधा, सामाजिक पेन्शन, महिलांचे उद्योजकत्व, अनुदानित भोजन आणि स्थानिक प्रशासनाला चालना देण्यासाठी विविध उपाययोजना मंजूर केल्या. ‘जीविका’ हा बिहार ग्रामीण उपजीविका प्रकल्प आहे, जो ग्रामीण गरीबांना सामाजिक व आर्थिक सशक्तीकरणासाठी मदत करतो. हा प्रकल्प ग्रामीण विकास विभागातील बिहार ग्रामीण उपजीविका प्रोत्साहन संस्थेद्वारे चालवला जातो.

Notes:
मध्य प्रदेशने पंचायत (अनुसूचित क्षेत्र विस्तार) अधिनियम, 1996 (PESA) प्रभावीपणे अंमलात आणला आहे. राज्यातील 20 जिल्ह्यांतील 88 आदिवासी ब्लॉक्समध्ये हा कायदा यशस्वीपणे लागू करण्यात आला आहे. या उपक्रमामुळे आदिवासी समाजाला स्थानिक पातळीवर चौपालच्या माध्यमातून वाद सोडवता येतात. 2025 मध्ये, मध्य प्रदेशला राष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळाली असून, 8,000 पेक्षा जास्त स्थानिक वाद सामुदायिक न्यायाने निकाली काढण्यात आले आहेत.

Notes:
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी त्यांच्या ‘मन की बात’ या कार्यक्रमात पैठणी साडीच्या परंपरागत हस्तकलेचे कौतुक केले. पैठणी साडी ही महाराष्ट्राची सांस्कृतिक शान समजली जाते. या साड्या हाताने, शुद्ध रेशीम आणि सोन्याच्या झरीने विणल्या जातात. पैठण (महाराष्ट्र) या ऐतिहासिक गावात या साड्यांचा उगम झाला असून, २०१० मध्ये त्यांना GI टॅग मिळाला आहे.

Notes:
भारताने ओमानला पराभूत करून CAFA Nations Cup 2025 मध्ये तिसरे स्थान आणि कांस्य पदक पटकावले. ताजिकिस्तानमधील हिसोर सेंट्रल स्टेडियमवर झालेल्या या सामन्यात नियमित वेळेत सामना 1-1 असा बरोबरीत राहिला. पेनल्टी शूटआउटमध्ये भारताने 3-2 ने विजय मिळवला. हा ओमानविरुद्ध भारताचा पहिला आंतरराष्ट्रीय विजय होता. उझबेकिस्तानने सुवर्ण आणि इराणने रौप्य पदक जिंकले.