Current Affairs in Marathi [मराठी चालू घडामोडी 2026-27]

Notes:
ग्रेट निकोबार बेटावरील गॅलाथीया बे येथील आंतरराष्ट्रीय कंटेनर ट्रान्सशिपमेंट पोर्ट (ICTP) आता भारताचे 13वे प्रमुख बंदर आहे. हे पूर्व-पश्चिम आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्गावर, सिंगापूर, क्लांग आणि कोलंबो यांसारख्या प्रमुख केंद्रांच्या जवळ धोरणात्मक स्थानावर आहे. हे बंदर मलक्का सामुद्रधुनीपासून 40 नॉटिकल मैल अंतरावर आहे, जिथे जागतिक सागरी व्यापाराच्या 35% मालवाहतूक हाताळली जाते. ICTP भारताची परदेशी बंदरांवरील अवलंबित्व कमी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते कारण सध्या भारताच्या 75% ट्रान्सशिपमेंट मालवाहतूक परदेशात हाताळली जाते. हे भारताच्या पूर्व किनारपट्टी, बांगलादेश आणि म्यानमारमधून मालवाहतुकीसाठी ट्रान्सशिपमेंट केंद्र म्हणून मोठ्या संधी देऊ शकते.

Notes:
भारतातील शास्त्रज्ञांनी गंभीर हिमोफिलिया ए या दुर्मिळ आनुवंशिक रक्त विकारावर जीन थेरपीचा यशस्वी वापर केला. हिमोफिलिया ए हा रक्ताच्या गुठळ्या होण्यास आवश्यक असलेल्या क्लॉटिंग फॅक्टर VIII च्या अभावामुळे होतो त्यामुळे रक्ताच्या गुठळ्या बनण्यात अडचण येते. हा एक लिंग-संलग्न विकार आहे जो X गुणसूत्रावर वाहून नेला जातो ज्यामुळे लहान जखमा किंवा इजा झाल्यास दीर्घकाळ रक्तस्त्राव होतो. उपचारांमध्ये सामान्यतः हरवलेल्या क्लॉटिंग फॅक्टरची पूर्तता किंवा पुनर्स्थापना करणे समाविष्ट असते. जीन थेरपी या विकाराच्या मूळ कारणावर उपाय करून रुग्णांमध्ये रक्त गुठळण्याची क्षमता सुधारण्याची संधी देते.

Notes:
स्वीडनने आपल्या ग्रिपेन लढाऊ विमानांच्या दीर्घ पल्ल्याच्या हल्ला क्षमतेसाठी टॉरस KEPD-350 क्रूझ क्षेपणास्त्र निवडले आहे. हे हवाई प्रक्षेपित, अचूक मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र खोलवर घुसखोरी आणि उच्च अचूकतेसह लक्ष्य भेदण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे. हे क्षेपणास्त्र जर्मनी आणि स्वीडनच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे विकसित करण्यात आले आहे. विशेषतः “टॉरस सिस्टिम्स GmbH” या भागीदारीत MBDA Deutschland GmbH (जर्मनी) आणि Saab Bofors Dynamics (स्वीडन) यांचा समावेश आहे. हे क्षेपणास्त्र घनदाट हवाई संरक्षण प्रणाली चुकवून मजबूत बंकर आणि संरक्षित जमिनीवरील लक्ष्य नष्ट करू शकते. 2005 पासून ते कार्यरत असून जर्मनी, स्पेन आणि दक्षिण कोरियाच्या हवाई दलात वापरले जाते.

Notes:
डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ कॉंगो (DRC) ची राजधानी किन्शासा एप्रिल 2025 मध्ये खराब शहरी नियोजन आणि पूर पाण्याच्या दुहेरी स्रोतांमुळे गंभीर पूराचा सामना करावा लागला. स्थानिक पाऊस आणि कॉंगो सेंट्रल प्रांतातून आलेल्या पाण्यामुळे न्द्जिली आणि लुकाया सारख्या नद्या भरून वाहू लागल्या. यामुळे 70 जणांचा मृत्यू, 150 जण जखमी आणि 21,000 पेक्षा जास्त लोक विस्थापित झाले. 73 आरोग्य सुविधा नष्ट झाल्या आणि पाणी व वाहतूक व्यवस्था विस्कळीत झाली. किन्शासा हे कॉंगो बेसिनमधील 38 पूर हॉटस्पॉट्सपैकी एक आहे कारण जलद शहरीकरण आणि दुहेरी पूर स्रोत. पूर्व DRC मध्ये M23 सशस्त्र गटामुळे सुरू असलेल्या अस्थिरतेमुळे संकट आणखी वाढले आणि अधिक विस्थापन झाले. अल्जेरियानंतर आफ्रिकेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा देश आणि उप-सहारा आफ्रिकेतील सर्वात मोठा देश म्हणजे डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ कॉंगो.

Notes:
पाहलगाम, काश्मीरमध्ये झालेल्या घातक दहशतवादी हल्ल्यानंतर ज्यात 26 नागरिक ठार झाले, भारताने अलीकडेच सिंधू जल करार स्थगित केला आहे. भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात 19 सप्टेंबर 1960 रोजी जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने सिंधू जल करार झाला. सिंधू नदी प्रणालीतील सहा नद्यांच्या वापरावर हा करार आहे: सिंधू, झेलम, चिनाब, रावी, बियास आणि सतलज. पाकिस्तानला पश्चिमेकडील नद्यांचा – सिंधू, झेलम आणि चिनाबचा पूर्ण हक्क देण्यात आला. भारताला पूर्वेकडील नद्यांचा – रावी, बियास आणि सतलजचा विशेष वापर राखून ठेवला. भारताला पश्चिमेकडील नद्यांचा मर्यादित घरगुती, कृषी आणि जलविद्युत उद्देशांसाठी कठोर नियमांनुसार वापर करता येईल. या करारामुळे एकूण जलप्रवाहाचा सुमारे 80% पाकिस्तानला आणि 20% भारताला देण्यात आला. कराराचे पालन आणि वार्षिक बैठकीसाठी डेटा देवाणघेवाण आणि सहकार्य सुनिश्चित करण्यासाठी एक स्थायी सिंधू आयोग (PIC) स्थापन करण्यात आला.

Notes:
अलीकडेच, अंडर-23 आशियाई कुस्ती अजिंक्यपद 2025 व्हिएतनाममधील वुंग टाऊ येथे 18 ते 21 जूनदरम्यान झाले. भारतीय कुस्तीपटूंनी उत्कृष्ट कामगिरी केली. शेवटच्या दिवशी भारताने पुरुष फ्रीस्टाईलमध्ये 6 पदके जिंकली, त्यापैकी 5 सुवर्ण Nikhil, Sujeet, Jaideep, Chander Mohan आणि Sachin यांनी मिळवली. महिला संघाने सर्व 10 गटांत पदके जिंकून टीम विजेतेपद पटकावले.

Notes:
नीती आयोगाने अलीकडे “Chemical Industry: Powering India’s Participation in Global Value Chains” हा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालात भारताच्या रसायन क्षेत्रातील संधी, पायाभूत सुविधांतील कमतरता, नियामक प्रक्रियेतील विलंब आणि 30% कौशल्य तूट यांचा उल्लेख आहे. भारताचा जागतिक रसायन मूल्यसाखळीत 3.5% वाटा असून, 2023 मध्ये USD 31 अब्ज व्यापार तूट आहे. अहवालात जागतिक दर्जाची केमिकल हब्स, बंदर सुविधा सुधारणा आणि खर्चावर अनुदान देण्याच्या योजना सुचविल्या आहेत.

Notes:
नारळी पौर्णिमा हा सण मुंबई, ठाणे आणि पालघरमधील कोळी समाज, म्हणजेच पारंपरिक मच्छीमार समुदाय, मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. हा सण महाराष्ट्रातील पावसाळ्याच्या समाप्तीचे प्रतीक आहे. या दिवशी समुद्राला नारळ अर्पण करून शांत समुद्र व आपत्तींपासून संरक्षणासाठी प्रार्थना केली जाते. कोळीवाड्यांमध्ये रंगीबेरंगी रांगोळ्या आणि पारंपरिक वेशातील नृत्य साजरे केले जाते.

Notes:
थायलंडच्या संसदेनं सप्टेंबर 2025 मध्ये अनुतिन चार्नवीराकुल यांना नवे पंतप्रधान निवडले. ते दोन वर्षांत थायलंडचे तिसरे पंतप्रधान आहेत. त्यांनी पायटॉंगटार्न शिनावात्रा यांची जागा घेतली, जे नैतिक कारणांमुळे पदावरून हटवले गेले. अनुतिन यांच्या भुमजैताई पक्षाला 247 पेक्षा जास्त मते मिळाली, जी संसदेत बहुमतासाठी आवश्यक होती.

Notes:
एशियन कॅडेट कप इंडिया-2025 चा शुभारंभ हल्द्वानी, उत्तराखंड येथील मानसखंड हॉल, इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्टेडियममध्ये झाला. ही स्पर्धा फेंसिंग असोसिएशन ऑफ इंडिया आणि एशियन फेंसिंग कॉन्फेडरेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात आली आहे. पाच दिवस चालणाऱ्या या स्पर्धेत 250 हून अधिक खेळाडू सहभागी झाले असून, त्यात 150 भारतीय आहेत.