Q. ಮರಾಠರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರಂಜಮ್’ ಎಂದರೆ ಏನು?
Answer: ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಂಬಳದ ಬದಲಾಗಿ ಆದಾಯವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಭೂಮಿಯ ಘಟಕಗಳು
Notes: ಸಾರಂಜಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಅನುದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. 17ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಅವರ ಸಂಬಳದ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ‘ಸಾರಂಜಮ್‌ದಾರರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು. ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜಾರಾಮ್ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.