Q. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ?
Answer: ಉತ್ತರಾಖಂಡ
Notes: 1816ರ ಸುಗೌಲಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ನೇಪಾಳವು ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಪರಂಪರಾಗತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಭಾಗವೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಕುಮಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ದಾರಿ. ಇದು ಭಾರತ–ನೇಪಾಳ–ಚೀನಾ ತ್ರಿಸೀಮೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾಸ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡವನ್ನು ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 5,334 ಮೀಟರ್ (ಅಂದಾಜು 17,500 ಅಡಿ) ಆಗಿದೆ.