Answer: ઉત્તરાખંડ
Notes: 1816ની સુગૌલી સંધિનો ઉલ્લેખ કરીને નેપાળે ભારત દ્વારા લિપુલેખ પાસ મારફતે કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પુનઃ શરૂ કરવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. ભારતે આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે અને જણાવ્યું છે કે લિપુલેખ માર્ગ પરંપરાગત યાત્રામાર્ગ રહ્યો છે. લિપુલેખ પાસ ઉત્તરાખંડના કુમાઉં પ્રદેશમાં આવેલો એક ઉચ્ચ પર્વતીય દર્રો છે. આ પાસ ભારત, નેપાળ અને ચીનના ત્રિ-સંધિબિંદુની નજીક હોવાથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. તે ભારતના ઉત્તરાખંડને ચીનના તિબેટ પ્રદેશ સાથે જોડે છે અને આશરે 5,334 મીટર (અંદાજે 17,500 ફૂટ) ઊંચાઈએ આવેલો છે.
