Q. ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂತೆ ಬೆಂಕಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ತಾಣದಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಗ್ನಿ ಬಲಿಪೀಠಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ?
Answer: ಕಾಲಿಬಂಗನ್
Notes: ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಹರಪ್ಪಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದ್ದಂತೆ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳೂ ಕೆಲವು ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಬಲಿಪೀಠಗಳು ಮೊದಲು ಕಾಲಿಬಂಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಅಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಉದ್ದವಾದ ಏಳು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಹೊಂಡಗಳ ಸಾಲು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಣಿ, ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಟೆರೆಕೊಟ್ಟಾ ಕೇಕ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು. ಈ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶಾಖವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಅಥವಾ ಬಹುಮುಖ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಸ್ತಂಭವಿದ್ದು, ಅದು ಬಹುಶಃ ಲಿಂಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.