Q. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥಿ ಮೈತ್ರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಯಾರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು?
Answer: ಲಾರ್ಡ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ
Notes: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ (1798-1805) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥಿ ಮೈತ್ರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1798ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನಿಜಾಮ್ ಈ ಮೈತ್ರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ-
a) ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
b) ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.