Answer: ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದು.
Notes: ದ್ವೈಧಶಾಸನ ತತ್ವವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಷಯಗಳನ್ನು ‘ಮೀಸಲು’ ಮತ್ತು ‘ವರ್ಗಾಯಿತ’ ಎಂಬ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗಿತ್ತು. ಮೀಸಲು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು, ನೀರಾವರಿ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭೂ ಕಂದಾಯ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ವರ್ಗಾಯಿತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಬಕಾರಿ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮೀಸಲು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಗಾಯಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಶಾಸನಮಂಡಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದ್ವೈಧಶಾಸನಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು.
