Q. ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ?
Answer: ಮಂಡಾ
Notes: ಜಮ್ಮು ಸಮೀಪದ ಅಖ್ನೂರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂಡಾ, ಪ್ರೌಢ ಹಂತದ ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹರಪ್ಪಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವವು ದೂರದ ವ್ಯಾಪಾರ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶೋರ್ತುಘೈ ತಾಣವು ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚನ ಕಂಡುಬಂದಿತು.