Answer: ઉત્તરાખંડ
Notes: લિપુલેખ પાસ ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢ જિલ્લામાં આવેલો એક ઊંચાઈવાળો હિમાલયી પર્વતીય માર્ગ છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે લિપુલેખ પાસ મારફતે સરહદી વેપાર જૂનથી પુનઃ શરૂ થવાનો છે, જે સરહદી વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ વિકાસ છે. લિપુલેખ પાસ ભારતને ચીનના તિબેટ પ્રદેશ સાથે જોડે છે અને હિમાલય ક્ષેત્ર માટે વ્યૂહાત્મક તેમજ ઐતિહાસિક પ્રવેશદ્વાર તરીકે કાર્ય કરે છે. ચીન સાથે વેપાર માટે ખોલાયેલો પ્રથમ ભારતીય સરહદી ચેકપોસ્ટ લિપુલેખ પાસ હતો, ત્યારબાદ શિપકી લા પાસ (હિમાચલ પ્રદેશ) અને નાથુ લા પાસ (સિક્કિમ) ખોલવામાં આવ્યા હતા.
