Q. मिताथल आणि तिघ्राणा हडप्पा स्थळांना संरक्षित पुरातत्त्वीय स्थळे म्हणून कोणत्या राज्य सरकारने घोषित केले आहे?
Answer: हरियाणा
Notes: हरियाणा सरकारने भिवानी जिल्ह्यातील मिताथल आणि तिघ्राणा या दोन हडप्पा स्थळांना संरक्षित पुरातत्त्वीय स्थळे म्हणून घोषित केले आहे. ही स्थळे मिताथल येथे 10 एकर क्षेत्रात संरक्षित आहेत, ज्याची अधिसूचना 13 मार्च 2025 रोजी जारी करण्यात आली होती. मिताथल स्थळ इ.स.पू. 3-2 हजारकाळातील असून, येथे हडप्पा नगररचना आणि काळ्या रंगाचे चित्र असलेली लाल मातीची भांडी आढळतात. तिघ्राणा स्थळात हडप्पा-पश्चात आणि हडप्पा-पूर्व थर असून, ते चालकोलिथिक शेतकरी सोंथियन संस्कृतीशी जोडलेले आहे. येथे चिखल-विटांचे घर, प्रारंभिक किल्लेबंदी आणि द्विवर्णी चाकावर तयार केलेली भांडी सापडली आहेत. हिरव्या कर्णेलियनच्या कड्या सापडल्यामुळे मणी आणि दागिन्यांचे उत्पादन असल्याचे संकेत मिळतात. या स्थळांवर प्री-सिसवाल ते हडप्पा-पश्चात काळापर्यंत अखंड मानवी वस्तीचे पुरावे मिळतात, जे प्रारंभिक शेती, हस्तकला आणि समुदाय संरचनेची माहिती देतात.