Answer: कीड प्रतिरोधक जनुकीय सुधारित (GM) कापूस
Notes: पंजाबमधील शेतकरी पेरणीपूर्वी बॉलगार्ड-3 GM कापसाची मागणी करत आहेत. मोन्सँटोने हे कीड प्रतिरोधक GM कापूस दशकभरापूर्वी विकसित केले. यात तीन Bt प्रथिने (Cry1Ac, Cry2Ab, Vip3A) आहेत, जी कीटकांच्या आतड्यांचे कार्य बिघडवून त्यांचा नाश करतात. गुलाबी बोळ अळी यांसारख्या लेपिडॉप्टेरन कीटकांविरुद्ध हे अत्यंत प्रभावी आहे, त्यामुळे उत्पादन वाढते. बॉलगार्ड-1 (2002) आणि बॉलगार्ड-2 (2006) अजूनही वापरले जातात, पण 2015-16 आणि 2018-19 मध्ये पंजाबमध्ये उद्भवलेल्या पांढऱ्या माशी आणि गुलाबी बोळ अळीवर त्यांचा परिणाम कमी होतो.
